Khắc phục sự cố
Sofa da PU bóc lớp từng mảng: hiểu đúng để không tốn tiền oan
Da PU bóc lớp không phải là vết xước có thể đánh bóng cho liền. Đó là lớp phủ đã hết tuổi thọ, và cách bạn phản ứng trong tuần đầu quyết định bạn mất vài trăm nghìn hay mất cả bộ ghế.
Bạn ngồi dậy khỏi ghế và thấy trên quần áo dính đầy những vảy nhỏ màu nâu hoặc đen, mỏng như vụn sơn. Nhìn xuống mặt ghế thì chỗ ngồi quen thuộc đã lộ ra một mảng vải xám xỉn, mép xung quanh đang cong lên. Càng phủi càng rụng thêm. Đó là sofa da PU đang bóc lớp, và tin không vui là quá trình này chỉ đi một chiều.
Cái đang bong ra không phải là da
Da PU về cấu tạo là một lớp nhựa polyurethane tráng lên nền vải dệt, thường là vải polyester hoặc cotton pha. Phần bạn nhìn thấy, sờ thấy, khen mềm mịn lúc mới mua chính là lớp nhựa đó. Nó dày cỡ vài phần mười milimet.
Nhựa PU lão hóa theo thời gian bằng phản ứng thủy phân: hơi ẩm trong không khí từ từ cắt đứt liên kết phân tử của nó. Quá trình này chạy âm thầm ngay cả khi bộ ghế phủ vải để trong phòng trống. Đến một ngưỡng nhất định, lớp nhựa mất độ dẻo, giòn ra, và chỉ cần ma sát của việc ngồi xuống đứng lên là nó nứt rồi tách khỏi nền vải.
Hiểu điều này quan trọng vì nó trả lời luôn câu hỏi mà hầu hết mọi người hỏi đầu tiên: dưỡng da có cứu được không. Không. Kem dưỡng, dầu dưỡng, sáp bóng đều được thiết kế để thấm vào sợi collagen của da thật. Nhựa PU không thấm gì cả. Bôi lên chỗ đang bong chỉ làm vảy trôi nhanh hơn và để lại vệt nhờn.
Phép thử ba bước để biết ghế của bạn đang ở đâu
Trước khi quyết định chi tiền, hãy tự kiểm tra. Mất khoảng năm phút.
- Thử cạo mép. Dùng móng tay gạt nhẹ vào mép của mảng đang bong, theo hướng ra ngoài. Nếu chỉ mảng đó rời ra và phần xung quanh vẫn dính chắc, tổn thương còn khu trú. Nếu vết bong lan rộng thêm vài centimet chỉ với một cái gạt nhẹ, cả bề mặt đã rã.
- Thử ấn ngón tay. Ấn đầu ngón tay xuống vùng da còn nguyên, giữ 5 giây rồi nhả. Da PU còn khỏe sẽ đàn hồi trở lại phẳng ngay. Nếu để lại vết lõm mờ hoặc thấy có mạng nứt chân chim li ti hiện ra quanh chỗ ấn, lớp phủ đã giòn và sẽ bong trong vài tháng tới.
- Thử vải nền. Ở chỗ đã trơ nền, miết ngón tay lên phần vải xám đó. Nếu vải còn dệt rõ sợi, khô ráo, không ra bụi thì nền còn dùng được làm chân bám cho lớp phủ mới. Nếu tay dính bột mịn hoặc vải mủn ra như giấy ẩm, phần nền đã hỏng theo.
Ba phép thử này quyết định mọi thứ phía sau. Nền còn tốt và vùng bong nhỏ thì có đường cứu. Nền mủn thì mọi phương án phủ đều chỉ là kéo dài thời gian.
Bảng đối chiếu: nên làm gì với từng mức độ
| Tình trạng quan sát được | Hướng xử lý hợp lý | Kỳ vọng thực tế |
| Một hai vết bong nhỏ dưới lòng bàn tay, nền vải còn chắc | Cắt gọn mép, chà nhám mịn rồi phủ sơn PU chuyên dụng nhiều lớp mỏng | Giữ được khoảng một đến hai năm nếu vùng đó ít bị ngồi trực tiếp |
| Bong thành mảng lớn ở mặt ngồi và tay vịn, chỗ khác vẫn nguyên | Thay tấm da ở các mảng hỏng, chấp nhận lệch màu nhẹ với phần cũ | Dùng tiếp được, nhưng phần cũ sẽ bong theo trong vòng một hai năm |
| Bong rải rác khắp ghế, ấn đâu cũng thấy nứt chân chim | Bọc lại toàn bộ hoặc thay ghế, tùy khung và đệm còn tốt không | Vá từng chỗ là ném tiền qua cửa sổ, chỗ này vá xong chỗ kia bong |
| Nền vải mủn, sờ ra bột, có chỗ rách thủng | Bắt buộc bọc lại, không còn nền để bám | Mọi loại sơn hay keo dán đều bong lại trong vài tháng |
Điểm cần thẳng thắn: nếu bộ ghế của bạn rơi vào hai dòng cuối, không ai sửa cho nó trở lại như mới được. Thợ nào hứa phục hồi nguyên trạng bằng cách sơn phủ trên nền đã rã là đang bán cho bạn một lớp trang điểm dày.
Việc người dùng hay làm sai nhất
Bóc hết vảy cho gọn. Đây là phản xạ tự nhiên và cũng là sai lầm tốn kém nhất. Khi bạn kéo một mảng đang bong, phần nhựa còn dính ở rìa sẽ đi theo, kéo rộng vùng trơ ra gấp hai ba lần diện tích ban đầu. Chỉ nên cắt bằng kéo hoặc dao rọc giấy sắc, cắt sát mép chỗ đã rời hẳn, và dừng lại ngay khi thấy phần còn lại bám chắc.
Lau bằng nước lau sàn, cồn hoặc khăn ướt em bé. Dung môi và cồn trong các sản phẩm này tấn công trực tiếp lớp nhựa PU, làm nó mềm rồi giòn. Nhiều bộ ghế bong sớm hơn tuổi thọ vốn có chỉ vì được lau kỹ mỗi tuần bằng thứ không dành cho nó. Với da PU, khăn hơi ẩm vắt thật kiệt là đủ, sau đó lau lại bằng khăn khô.
Phủ tấm ga hoặc thảm lông lên chỗ bong. Che được mắt nhưng làm hơi ẩm và nhiệt bị giữ lại ngay trên bề mặt, đúng hai yếu tố đẩy nhanh thủy phân. Nếu buộc phải che, dùng vải cotton mỏng thoáng và giở ra phơi ghế vài tiếng mỗi tuần.
Chờ xem nó có dừng lại không. Không dừng. Vùng bong luôn lan theo hướng ma sát nhiều nhất, tức là về phía mép ngồi và tay vịn. Càng chờ, phương án vá càng hẹp cửa.
Nếu bạn muốn tự xử lý vùng bong nhỏ
Chỉ làm khi phép thử cho kết quả nền còn tốt và diện tích bong nhỏ. Chuẩn bị giấy nhám mịn, sơn phủ PU dạng lỏng dùng cho da nhân tạo, cọ mút nhỏ.
- Cắt gọn toàn bộ phần vảy đã tách rời, để lại mép sạch và bám chắc.
- Chà nhẹ giấy nhám mịn lên vùng chuyển tiếp giữa phần trơ và phần còn nguyên, mục đích là làm mép thoải chứ không tạo bậc. Chà theo vòng tròn nhỏ, rất nhẹ tay.
- Lau sạch bụi bằng khăn ẩm vắt kiệt, để khô hoàn toàn ít nhất một giờ.
- Phủ lớp sơn đầu tiên thật mỏng, mỏng đến mức gần như chỉ thấy ướt. Để khô theo hướng dẫn của sản phẩm.
- Lặp lại thêm ba đến năm lớp mỏng. Lớp mỏng chồng lớp mỏng cho kết quả bền hơn hẳn một lớp dày, vì lớp dày sẽ nứt khi ghế bị ngồi biến dạng.
- Để ghế nghỉ trọn 24 giờ trước khi ngồi lại lên vùng vừa xử lý.
Kết quả sẽ khác màu và khác độ bóng so với phần còn lại. Đó là điều bình thường và không có cách nào tránh hoàn toàn với sửa tại chỗ.
Khi nào nên dừng sửa và tính chuyện khác
Lật ghế lên, ấn thử khung và các góc nối. Nếu khung còn chắc, không kêu, đệm mút vẫn đàn hồi thì việc bọc lại toàn bộ là đáng cân nhắc, vì phần đắt giá của bộ sofa nằm ở khung và đệm chứ không phải lớp phủ. Ngược lại, nếu khung đã lung lay, đệm xẹp lún không hồi và da thì bong khắp nơi, chi phí sửa sẽ tiệm cận giá một bộ mới mà kết quả vẫn là ghế cũ.
Với lần thay tiếp theo, nếu bạn dùng ghế mỗi ngày và nhà có nắng chiếu hoặc độ ẩm cao, cân nhắc chất liệu vải hoặc da thật thay vì PU. Da PU rẻ và đẹp lúc đầu, nhưng tuổi thọ lớp phủ là giới hạn cứng mà không cách bảo quản nào vượt qua được.
Xem thêm: chất liệu da bọc sofa, cách bảo quản sofa, dịch vụ phục hồi da sofa, bọc lại sofa. Về lại khắc phục sự cố sofa.