Chất liệu
Bông gòn polyester trong nệm sofa: lớp phủ bọc ngoài khối mút, không phải lõi ruột
Rất nhiều mô tả sản phẩm đặt "ruột bông gòn" ngang hàng với "ruột mút", như thể hai vật liệu này thay được cho nhau. Đó là nhầm lẫn về vị trí, và nó khiến người mua kỳ vọng sai ngay từ lúc chọn.
Trong mô tả của rất nhiều bộ sofa, cụm từ “ruột bông gòn” được đặt ngang hàng với “ruột mút”, như thể hai thứ này thay thế được cho nhau. Đó là một nhầm lẫn về vị trí chứ không phải về tên gọi. Bông gòn polyester gần như không bao giờ đóng vai trò lõi chịu lực của một tấm nệm sofa; nó là lớp phủ mỏng bọc bên ngoài khối mút, và gần như toàn bộ giá trị của nó nằm ở đúng vị trí đó.
Hiểu sai vị trí dẫn tới kỳ vọng sai: nghe “nhồi bông gòn dày” là tưởng nệm êm và bền dáng, trong khi hai điều ấy do khối mút bên dưới quyết định.
Lớp bông gòn nằm ở lát cắt nào của tấm nệm
Cắt ngang một tấm nệm sofa, thứ tự từ ngoài vào trong thường là: vải hoặc da bọc, lớp bông gòn polyester, khối mút, dưới cùng là hệ đỡ gồm dây đai, lò xo hoặc mặt ván tùy kết cấu ghế.
Lớp bông ở đây là tấm xơ polyester đã ép định hình, quấn quanh khối mút rồi cho vào áo bọc. Có xưởng dán ép thẳng vào mặt mút, có xưởng để rời, miễn lớp bông bám đúng dáng và không xô lệch khi kéo áo. Vì nằm ngay dưới lớp vải, đây là thứ người dùng chạm vào đầu tiên.
Ba việc lớp bông gòn làm mà khối mút không làm được
Thứ nhất, nó xóa cạnh của khối mút. Mút cắt ra là khối hộp có cạnh sắc và góc vuông; bọc vải thẳng lên đó thì mọi đường cạnh hằn lên mặt vải thành nét gãy khô cứng. Lớp bông bao ngoài bo tròn các cạnh ấy, cho tấm nệm đường bo mềm và mặt trên hơi căng phồng.
Thứ hai, nó là lớp đệm ma sát giữa vải và mút. Mỗi lần ngồi xuống rồi đứng lên, mặt vải trượt nhẹ trên thứ nằm dưới nó. Nếu bên dưới là mút trần, lâu ngày mặt trong của vải bị bào mòn và lớp mút tiếp xúc bị sờn. Lớp bông nhận phần trượt đó thay.
Thứ ba, nó tạo cảm giác chạm đầu tiên. Vài giây đầu khi ngồi xuống, cơ thể cảm nhận lớp trên cùng trước khi khối mút kịp phản hồi. Lớp bông cho cảm giác mềm mịn lúc đó mà không giảm độ đỡ, vì nó xẹp rất nhanh rồi nhường việc chịu lực cho lõi.
Cả ba đều là việc bề mặt, không liên quan tới khả năng chống lún. Nếu đang cân nhắc phần lõi, hãy đọc kỹ về các loại mút đệm sofa.
Ba dạng bông gòn thường gặp và chỗ dùng của từng dạng
| Dạng bông gòn | Hình thái | Chỗ dùng phổ biến | Điểm mạnh | Điểm yếu |
|---|---|---|---|---|
| Bông tấm ép định hình | Tấm liền, cắt theo khuôn | Bọc quanh khối mút mặt ngồi, mặt tựa | Dày đều, không xô lệch khi may | Không chỉnh được độ phồng theo vùng |
| Bông xơ rời | Từng nắm xơ tơi, nhồi thủ công | Gối tựa rời, gối trang trí, đầu tay vịn | Mềm, nhồi được vào khoang hình khó | Dễ dồn một phía, phải giũ định kỳ |
| Bông chần lên vải lót | Xơ mỏng chần chỉ vào vải nền | Mặt trong áo bọc, lưng tựa mỏng | Chỉ giữ xơ nên gần như không dồn cục | Mỏng, không tạo được độ phồng |
Ngoài hình thái, xơ polyester còn khác nhau ở chỗ có silicon hóa và có rỗng ruột hay không. Xơ silicon hóa trượt lên nhau dễ hơn nên tơi lâu và ít bết; xơ rỗng ruột nhẹ hơn ở cùng chiều dày. Cả hai đắt hơn xơ đặc thông thường, phần chênh đó đổi lấy tuổi thọ dáng nệm chứ không đổi lấy độ êm lúc mua.
Định lượng bông gòn: con số nào có ý nghĩa
Bông gòn được định lượng theo gram trên mỗi mét vuông, viết tắt là gsm. Đây là đại lượng đúng để so sánh hai lớp bông cùng chiều dày, vì nó cho biết cùng một diện tích chứa bao nhiêu vật chất.
Nhưng mức gsm cụ thể thì mỗi xưởng mỗi khác, không có con số chuẩn để đối chiếu, nên hỏi gsm mà không hỏi chiều dày thì gần như vô nghĩa. Cùng một định lượng, ép mỏng thì chắc và ít vón, để dày thì xốp hơn nhưng nén lại nhanh hơn. Nếu người bán không nắm được hai con số này thì chuyển sang đánh giá bằng tay.
Người mua hay hiểu sai bông gòn ở bốn chỗ
- Tưởng bông càng dày thì nệm càng êm lâu. Lớp bông dày mềm hơn lúc mới nhưng nén lại nhiều hơn sau vài tháng, nên cảm giác đổi rõ hơn lớp bông mỏng vừa phải trên nền mút tốt.
- Tưởng bông gòn là ruột nệm. Trừ gối tựa rời, bông gòn không chịu lực. Đọc dòng “nhồi bông gòn cao cấp” mà bỏ qua thông tin về mút là bỏ qua đúng phần quan trọng.
- Tưởng bông vón cục là hàng lỗi. Xơ polyester bện lại theo thời gian là hiện tượng bình thường, sớm hay muộn tùy loại xơ.
- Tưởng bông gòn là bông tự nhiên. Tên gọi dễ liên tưởng tới gòn cây hay bông vải, nhưng đây là xơ tổng hợp, nhờ vậy ít hút ẩm nên đỡ mốc hơn trong khí hậu nồm.
Bảy bước kiểm tra lớp bông gòn khi nhận sofa
- Úp bàn tay lên giữa mặt ngồi, ấn xuống thật chậm. Đoạn mềm hẫng ở đầu hành trình là lớp bông; đoạn có lực đẩy ngược rõ ràng phía sau là khối mút.
- Vuốt dọc mép trên. Cạnh mút hằn sắc nét ngay dưới vải nghĩa là lớp bông quá mỏng hoặc bị xô lệch khi may.
- Bóp nhẹ bốn góc. Bông phải phân bố đều, không góc nào lép hẳn so với ba góc còn lại.
- Ấn mạnh rồi thả tay. Lớp bông tốt nảy lại gần như tức thì; vết lõm còn nguyên hình bàn tay sau vài giây là xơ đã bị nén sẵn.
- Nếu áo bọc có khóa kéo, mở ra nhìn: bông là tấm liền hay vài mảnh chắp lại, bọc kín khối mút hay chỉ phủ mặt trên.
- Lật mặt dưới lên và làm lại bước một. Nhiều ghế chỉ phủ bông một mặt; biết trước mới quyết được có nên xoay nệm định kỳ.
- Với gối tựa rời, cầm lắc mạnh vài cái. Xơ chưa vón sẽ tự dàn đều; xơ đã bết dồn thành mảng nhận rõ qua lớp vỏ.
Vón cục sau bao lâu và cách làm phồng lại
Không có mốc thời gian chung, vì tốc độ vón phụ thuộc ba yếu tố cộng dồn: loại xơ, số giờ ngồi mỗi ngày và việc lớp bông có được giũ lại hay không. Chắc chắn hơn là thứ tự các dấu hiệu.
Giai đoạn đầu, mặt nệm mất dần độ căng, chỗ ngồi quen hơi thấp hơn phần còn lại nhưng sờ vẫn mịn đều. Giai đoạn giữa, vuốt tay dọc mặt nệm bắt đầu nhận ra vùng dày vùng mỏng xen kẽ. Giai đoạn sau, xơ đã bện chặt thành cục, ấn vào thấy lổn nhổn và mặt vải có nếp nhăn cố định không tự phẳng lại.
Ở hai giai đoạn đầu, lớp bông vẫn phục hồi được đáng kể. Làm theo thứ tự:
- Tháo nệm hoặc gối khỏi khung ghế, dựng đứng lên và vỗ mạnh vào hai mặt bên bằng lòng bàn tay mở, vỗ đều khắp diện tích chứ không chỉ chỗ lõm.
- Với gối nhồi xơ rời, dùng hai tay bóp và nhào từ ngoài vào giữa để tách các mảng xơ đã bện, kiểu như nhào bột.
- Đặt nơi thoáng gió, tránh nắng gắt chiếu thẳng, để vài giờ cho xơ giãn hết. Nắng gắt kéo dài làm xơ polyester giòn và bết nhanh hơn.
- Lắp lại nhưng đảo đầu hoặc lật mặt so với vị trí cũ, để vùng chịu lực rơi vào phần xơ còn tơi.
- Lặp lại theo lịch cố định, chẳng hạn mỗi tháng một lần, thay vì đợi thấy lõm mới xử lý.
Sang giai đoạn thứ ba thì vỗ và nhào chỉ cải thiện rất ít. Lựa chọn thực tế lúc này là thay riêng lớp bông gòn: rẻ hơn nhiều so với thay cả ruột mút và thợ bọc làm được ngay lúc tháo áo. Nếu khối mút bên dưới cũng đã lún hẳn thì thay bông không giải quyết được gì, phải xử lý phần lõi trước. Dấu hiệu phân biệt hai trường hợp có trong mục khắc phục sự cố sofa, lịch bảo dưỡng định kỳ xem ở hướng dẫn bảo quản.
Lớp bông gòn là bộ phận rẻ nhất và dễ thay nhất trong tấm nệm, rẻ hơn hẳn khối mút cùng thể tích. Nó không đáng làm tiêu chí chọn mua, nhưng rất đáng duy trì tử tế, vì chính nó quyết định bộ sofa trông còn mới hay đã cũ.