Chất liệu
Khung nhôm cho sofa: mạnh ở ngoài trời, yếu ở chỗ nào trong nhà
Nhôm không rỉ, nhẹ, chịu mưa nắng tốt hơn gỗ và sắt. Nhưng chính cái nhẹ ấy lại là lý do nhiều bộ sofa nhôm trong phòng khách bị chê sau vài tháng sử dụng.
Cùng một thể tích, nhôm chỉ nặng khoảng một phần ba so với thép. Đây là con số ai làm nghề khung cũng thuộc, và nó giải thích gần như toàn bộ câu chuyện của khung nhôm trong ngành sofa: cái nhẹ đó là lợi thế lớn khi bộ ghế phải nằm ngoài trời, và là điểm yếu khi bộ ghế phải đứng yên chịu tải trong phòng khách.
Nhôm là vật liệu khung có vùng dùng rất rõ ràng. Vấn đề là người mua thường gặp nó ở sai chỗ, hoặc gặp đúng chỗ nhưng kỳ vọng sai.
Vì sao nhôm thắng tuyệt đối ở ban công và sân vườn
Sofa ngoài trời đối mặt ba thứ mà khung trong nhà không phải chịu: nước, chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm, và tia cực tím. Gỗ tự nhiên gặp nước sẽ trương nở rồi co lại theo chu kỳ, lâu ngày mộng bị lỏng. Gỗ công nghiệp thì hỏng nhanh hơn nữa. Khung sắt sơn tĩnh điện chịu được một thời gian, nhưng chỉ cần một vết trầy tới lớp kim loại là gỉ bắt đầu ăn từ điểm đó lan ra dưới lớp sơn.
Nhôm xử lý cả ba thứ này theo cách khác. Nó không có sắt nên không tạo gỉ đỏ. Bề mặt nhôm khi tiếp xúc không khí tự sinh một lớp oxit rất mỏng, và chính lớp này bảo vệ phần kim loại bên dưới. Trầy xước một chút thì lớp oxit tự hình thành lại ở chỗ trầy. Đây là điểm khác biệt căn bản so với sắt: sắt bị trầy thì vết thương lan rộng, nhôm bị trầy thì vết thương tự đóng lại.
Thêm một lợi thế ít người để ý: sofa ngoài trời phải di chuyển thường xuyên. Kéo vào khi mưa, đẩy ra khi nắng, dọn khi lau sàn ban công. Khung nhôm nhẹ tới mức một người có thể nhấc lên chứ không cần kéo lê làm xước sàn.
Nhưng nhôm ngoài trời cũng có kiểu hỏng riêng
Nói nhôm không rỉ không có nghĩa là nhôm bất tử. Hai kiểu hỏng thường thấy ở môi trường ngoài trời:
- Ăn mòn dạng rỗ. Xuất hiện khi nhôm tiếp xúc lâu với môi trường mặn hoặc hóa chất tẩy mạnh. Biểu hiện là những chấm nhỏ màu trắng xám, sờ thấy nhám. Nhà gần biển nên hỏi kỹ nhà sản xuất về lớp xử lý bề mặt.
- Ăn mòn tại điểm tiếp xúc kim loại khác. Nếu khung nhôm được bắt bằng ốc vít thép mà không có lớp cách ly, chỗ tiếp giáp hai kim loại có thể bị ăn mòn trước phần còn lại. Khi xem hàng, nhìn vào các đầu vít xem chúng có bị ố vàng hay xanh không.
Trong nhà: nơi nhôm bắt đầu đuối
Chuyển bộ sofa nhôm từ ban công vào phòng khách, ba thứ lập tức trở nên đáng bàn.
Thứ nhất là độ võng. Nhôm nhẹ nhưng cũng mềm hơn thép. Với cùng tiết diện ống, thanh nhôm sẽ võng nhiều hơn thanh thép dưới cùng một tải trọng. Nhà sản xuất bù bằng cách tăng độ dày thành ống hoặc tăng tiết diện, nghĩa là ống nhôm phải to hơn. Điều này đẩy tới hệ quả thẩm mỹ: sofa nhôm khó làm được kiểu chân mảnh, thanh thanh như sofa khung gỗ hoặc khung thép. Nếu bạn thấy một bộ sofa nhôm có chân rất mảnh mà lại nhiều chỗ ngồi, hãy nghi ngờ.
Thứ hai là tiếng động. Kim loại truyền rung tốt. Ở một bộ sofa nhôm, mỗi lần có người ngồi xuống hoặc đổi tư thế, lực đó chạy qua khung và tới các mối nối. Nếu mối nối là bulông thì theo thời gian bulông có thể nới lỏng và bắt đầu phát ra tiếng cọt kẹt hoặc tiếng lách cách kim loại. Khung gỗ cũng kêu, nhưng tiếng kêu của gỗ trầm và ít gây khó chịu hơn tiếng kim loại.
Thứ ba là cảm giác ngồi. Khung gỗ có một độ đàn hồi rất nhỏ, đủ để cú ngồi xuống được hấp thụ mềm. Khung nhôm dày thì gần như không nhường. Cảm giác ngồi vì thế dứt khoát hơn, cứng hơn, và toàn bộ phần êm phải do đệm mút gánh. Nếu bạn quan tâm cảm giác ngồi, hãy đọc thêm về đệm mút vì với khung nhôm, phần đệm quan trọng hơn bình thường.
Đối chiếu ba loại khung theo tình huống sử dụng
| Tiêu chí | Khung nhôm | Khung gỗ | Khung sắt/thép |
|---|---|---|---|
| Chịu mưa nắng | Rất tốt, không tạo gỉ đỏ | Kém, trương nở rồi mục | Phụ thuộc lớp sơn phủ |
| Trọng lượng | Nhẹ nhất | Nặng vừa tới nặng | Nặng nhất ở cùng độ cứng |
| Độ cứng ở cùng tiết diện | Thấp hơn thép, phải bù bằng ống to | Tùy loại gỗ, thường đủ cho sofa lớn | Cao nhất |
| Nguy cơ phát tiếng động | Cao, tiếng kim loại rõ | Thấp hơn, tiếng trầm | Cao, tương tự nhôm |
| Sửa khi hỏng khung | Khó, cần thợ hàn nhôm chuyên | Dễ nhất | Dễ hơn nhôm |
| Giá tương đối | Cao hơn khung sắt cùng cỡ | Trải rộng, gỗ tự nhiên tốt đắt nhất | Thường rẻ nhất |
| Phù hợp nhất với | Ban công, sân vườn, sofa nhỏ gọn | Sofa phòng khách nhiều chỗ ngồi | Sofa kiểu công nghiệp |
Chỗ người mua hay đọc sai chữ “nhôm” trên phiếu báo giá
Chữ “khung nhôm” trên phiếu báo giá không nói lên nhiều như người mua tưởng. Đây là những hiểu nhầm lặp lại nhiều nhất:
- Tưởng nhôm nào cũng như nhau. Nhôm dùng cho khung ghế có nhiều loại hợp kim với độ bền khác nhau đáng kể. Nhà sản xuất tử tế sẽ nói rõ họ dùng loại nào và độ dày thành ống bao nhiêu. Nếu người bán chỉ nói gọn “nhôm cao cấp” mà không đưa được thông số nào, thông tin đó không có giá trị kiểm chứng.
- Tưởng nhẹ đồng nghĩa với yếu. Không đúng. Một khung nhôm thành dày, tiết diện hợp lý có thể chắc hơn khung sắt mỏng. Trọng lượng bộ ghế không phải thước đo độ chắc. Hãy nhìn vào độ dày thành ống và cách nối, không nhìn vào cân nặng.
- Tưởng nhôm không cần bảo dưỡng gì. Nhôm không rỉ nhưng bụi bẩn và cặn nước mưa vẫn để lại vết ố khó tẩy trên lớp phủ. Lau định kỳ bằng khăn ẩm vẫn cần.
- Tưởng lớp sơn tĩnh điện chỉ để cho đẹp. Lớp phủ này còn chống tia cực tím và giữ bề mặt không bị xỉn. Sơn bong thì phần nhôm lộ ra vẫn dùng được nhưng sẽ xỉn màu không đồng đều.
- Tưởng khung nhôm luôn rẻ. Cái tạo cảm giác rẻ là những bộ ghế dùng ống nhôm mỏng. So giá hai bộ sofa nhôm mà không so độ dày ống là so sánh vô nghĩa.
Quy trình sáu bước kiểm tra khung nhôm khi đi xem hàng
- Nhấc một góc ghế lên khoảng mười phân. Cảm nhận xem toàn bộ khung có nhấc lên như một khối hay có phần bị trễ xuống. Khung tốt lên đều, khung yếu sẽ vặn nhẹ.
- Gõ ngón tay vào chân ghế rồi vào thanh ngang dưới đệm. Nghe tiếng. Đanh và ngắn là nhôm dày. Vang rỗng và ngân dài là nhôm mỏng.
- Bóp nhẹ ống nhôm ở đoạn giữa thanh dài nhất. Nếu thành ống lún theo lực tay thì độ dày không đủ cho ghế nhiều chỗ ngồi.
- Ngồi mạnh xuống một lần, rồi đổi tư thế vài lần. Lắng nghe có tiếng lách cách hay cọt kẹt không. Tiếng phát ra ngay khi ghế còn mới là dấu hiệu xấu, vì mối nối sẽ chỉ lỏng thêm.
- Lật ghế hoặc cúi nhìn phía dưới. Xem cách các thanh nối với nhau: hàn, bắt bulông, hay lắp khớp. Đếm số điểm nối ở khu vực chịu tải chính. Nối càng ít điểm mà thanh càng liền thì càng bền.
- Hỏi thẳng ba câu. Độ dày thành ống là bao nhiêu, khung được nối bằng hàn hay bulông, và nếu khung gãy thì bên bán có nhận sửa không. Câu trả lời cho câu thứ ba nói lên nhiều về mức tự tin của nhà sản xuất.
Nếu đang so sánh nhiều loại khung khác nhau, bạn có thể đọc tổng quan tại mục khung sofa hoặc xem thêm phần kinh nghiệm chọn mua.
Mối hàn nhôm và điểm yếu chịu lực
Đây là phần ít được nói tới nhất khi bán hàng, nhưng lại là nơi khung nhôm hỏng trước tiên trong phần lớn trường hợp.
Hàn nhôm khó hơn hàn sắt. Nhôm dẫn nhiệt rất nhanh, nhiệt từ mỏ hàn tản đi khắp thanh thay vì tập trung tại điểm cần nối. Nhôm cũng có lớp oxit bề mặt với điểm nóng chảy cao hơn nhiều so với chính kim loại bên dưới. Hệ quả: nếu thợ không xử lý đúng, phần kim loại nền có thể chảy trước khi lớp oxit chịu nhượng, tạo mối hàn nhìn thì liền nhưng bên trong rỗng hoặc bám không đều.
Có một điểm nữa quan trọng hơn tay nghề. Nhiệt độ hàn làm thay đổi cấu trúc của vùng kim loại quanh mối nối. Vùng này gọi là vùng ảnh hưởng nhiệt, và với nhiều loại hợp kim nhôm, độ bền tại vùng đó thấp hơn phần thanh nguyên bản. Nói cách khác, khi khung nhôm hàn bị quá tải, nó thường không gãy ngay tại đường hàn mà gãy ở đoạn ngay cạnh đường hàn.
Điều này có nghĩa gì với người mua? Khi kiểm tra một bộ sofa khung nhôm hàn, đừng chỉ nhìn đường hàn có đẹp không. Hãy nhìn cả đoạn thanh dài chừng vài phân ở hai bên đường hàn xem có dấu hiệu biến dạng, phồng nhẹ hay đổi màu bất thường không.
Hàn hay bắt bulông: mỗi cách yếu một kiểu
- Khung hàn cứng hơn, ít phát tiếng động hơn, nhưng khi hỏng thì hỏng dứt điểm và cần thợ hàn nhôm chuyên mới sửa được. Không thể siết lại như bulông.
- Khung bắt bulông dễ tháo lắp, dễ vận chuyển lên chung cư, và khi lỏng thì siết lại được. Đổi lại, lỗ bắt vít trên nhôm là điểm tập trung ứng suất. Nếu bị siết đi siết lại nhiều lần hoặc siết quá tay, ren trong nhôm có thể trờn.
- Khung dùng khớp nối định hình nằm ở giữa. Không cần hàn, không tạo vùng ảnh hưởng nhiệt, nhưng độ chắc phụ thuộc vào dung sai gia công. Khớp lỏng dung sai sẽ phát tiếng động sớm.
Không có phương án nào thắng tuyệt đối. Với sofa ngoài trời cỡ nhỏ, khung bắt bulông thường hợp lý vì bạn còn siết lại được sau vài mùa mưa. Với ghế cần độ cứng cao và ít di chuyển, khung hàn tốt hơn nếu bạn tin vào tay nghề của bên sản xuất.
Vậy khi nào nên chọn khung nhôm
Chọn khung nhôm khi bộ ghế phải sống ngoài trời hoặc ở khu vực bán ngoài trời như ban công có mái che, hiên nhà, sân thượng; khi bạn cần bộ ghế một người tự di chuyển được; hoặc khi nhà ở vùng độ ẩm cao quanh năm và bạn đã ngán chuyện gỗ mốc, sắt gỉ.
Không chọn khung nhôm khi bạn muốn một bộ sofa góc lớn cho gia đình đông người, khi bạn muốn cảm giác ngồi mềm và trầm, hoặc khi bạn đặt nặng khả năng sửa chữa về sau. Những trường hợp đó khung gỗ vẫn thực dụng hơn.
Điều cuối cùng nên nói thẳng: giữa hai bộ sofa cùng ghi “khung nhôm”, chênh lệch chất lượng có thể lớn hơn chênh lệch giữa một bộ khung nhôm tốt và một bộ khung gỗ tốt. Độ dày thành ống, cách nối và tay nghề tại mối hàn mới là thứ quyết định bộ ghế dùng được bao lâu.