Da bò thật bọc sofa: cùng một tấm da, hai chất lượng rất khác nhau

Hai chiếc sofa đặt cạnh nhau trong cùng một showroom, nhãn của cả hai đều ghi “da bò thật 100%”. Bấm ngón tay xuống mặt ngồi chiếc thứ nhất, mặt da nhăn thành cụm nếp nhỏ rồi hồi lại từ từ. Làm y hệt với chiếc thứ hai, mặt da lún xuống rồi bật lên gần như tức thì, cảm giác trơn và hơi trượt tay.

Cả hai nhãn đều không sai. Nhưng hai miếng da đó có thể nằm ở hai vị trí khác nhau trên tấm da, đi qua hai quy trình thuộc khác nhau, và chênh nhau vài lần về số năm dùng được. Không nhãn nào in phần đó ra.

Vị trí trên tấm da quyết định trước cả thương hiệu

Một tấm da bò không đồng nhất chất lượng từ đầu đến đuôi. Vùng lưng và mông có mật độ sợi collagen dày và đan chặt nhất. Càng về phía bụng và nách chân, sợi càng thưa và xốp — vẫn là da bò thật, nhưng giãn nhiều hơn khi chịu tải lặp lại.

Xưởng bọc tử tế cắt phần lưng cho mặt ngồi và lưng tựa, đẩy phần bụng ra hông ghế hoặc mặt sau khuất. Xưởng cắt cho rẻ thì lấy đâu dùng đó. Đây là lý do hai chiếc sofa “cùng loại da” xuống cấp theo hai cách khác hẳn nhau.

Tấm da còn phải đi qua bể thuộc

Da sống sẽ phân hủy nếu không được thuộc. Hai hướng thuộc phổ biến cho da bọc nội thất cho ra hai tính cách vật liệu khác hẳn.

Thuộc crôm

Chiếm phần lớn da bọc sofa trên thị trường. Cho ra tấm da mềm, dẻo, giữ màu ổn định và ít nhạy với ẩm — điều đáng kể ở khí hậu nồm. Nhược điểm là bề mặt ít “sống”: nó gần như không lên màu theo thời gian sử dụng.

Thuộc thảo mộc

Dùng tanin từ vỏ cây, thời gian thuộc dài hơn nhiều. Tấm da chắc tay hơn và lên patina — sẫm dần, bóng dần ở vùng tì tay. Đổi lại nó nhạy nước: một vệt nước để lâu có thể để lại quầng thẫm. Loại này ít gặp ở sofa nguyên bộ tại Việt Nam.

Trên phần thuộc còn một lớp hoàn thiện — aniline, semi-aniline hay pigmented. Da bò hoàn thiện aniline đẹp nhất khi mới và bẩn nhanh nhất khi dùng; pigmented chịu bẩn tốt nhất nhưng che bớt vân tự nhiên.

Những cái tên nghe rất thật mà nói rất ít

Đây là phần người mua hay bị dẫn đi lệch:

• “Da bò thật 100%” — cụm này chỉ khẳng định vật liệu có nguồn gốc từ da bò, không cho biết đó là lớp ngoài hay lớp xẻ dưới. Da split cũng là da bò thật, dù bề mặt bạn chạm vào là lớp phủ nhân tạo phun lên.
• “Da bò Ý”, “da bò Hàn” — thường chỉ nơi thuộc hoặc nơi nhập, không nói gì về vị trí trên tấm da. Da bụng thuộc tại Ý vẫn là da bụng.
• “Da bò sáp” — mô tả kiểu hoàn thiện có lớp sáp: vuốt ngón tay thì màu nhạt đi rồi trở lại. Hiệu ứng đẹp, nhưng không nói gì về lớp da bên dưới.
• “Bọc da bò thật” mà không nói rõ phạm vi — nhiều bộ chỉ bọc da bò ở mặt ngồi, lưng tựa và mặt trước tay vịn; mặt sau lưng ghế và hông là vật liệu khác. Cách bọc này không phải gian dối nếu được nói ra, nhưng thường không được nói ra.

Câu hỏi có ích nhất không phải “đây có phải da thật không”, mà là “chỗ nào trên bộ này không phải da bò, và da này là lớp ngoài hay lớp xẻ?”. Người bán biết hàng trả lời được ngay.

Phép thử bốn bước, làm được ngay tại showroom

1. Ấn và giữ năm giây. Chọn giữa mặt ngồi, ấn dứt khoát bằng đầu ngón tay rồi giữ. Da bò lớp ngoài nổi cụm nếp nhăn nhỏ tỏa quanh điểm ấn và hồi lại chậm, có độ ấm truyền vào ngón tay. Lớp phủ nhân tạo trên nền da xẻ hồi nhanh và phẳng.
2. Soi mép cắt ở khe ghép. Ghé sát đường chỉ nối hai mảnh da và nhìn mặt cắt. Da lớp ngoài lộ thớ sợi xốp không đều, không có ranh giới màu. Da xẻ phủ màu lộ một vạch mỏng nằm trên nền sợi.
3. Lật mặt sau lưng ghế và luồn tay vào hông. Hai vị trí này bị thay vật liệu nhiều nhất. Chạm thấy vải dệt hoặc chất da mỏng hẳn so với mặt ngồi thì đây là bộ bọc hỗn hợp.
4. Nhìn cả tấm lưng tựa từ xa hai mét. Vân da bò tự nhiên không lặp lại: chỗ dày chỗ thưa, thỉnh thoảng có vết sẹo mờ. Họa tiết lặp theo chu kỳ đều đặn là vân dập khuôn.

Bốn bước này không chỉ ra được vùng lưng hay vùng bụng — không có cách nào làm việc đó bằng tay không. Nhưng chúng loại được phần lớn nhầm lẫn giữa lớp ngoài và lớp xẻ, vốn là khoảng cách chất lượng lớn nhất.

Những điểm yếu cần biết trước khi trả tiền

Da bò thật không phải lựa chọn đúng cho mọi nhà. Bốn điểm dưới đây là bản chất vật liệu, không phải lỗi sản xuất:

• Sợ móng vuốt. Móng mèo cắt đứt thớ sợi chứ không chỉ làm xù bề mặt. Vết cào không tự khép và vá lại gần như luôn nhìn thấy.
• Sợ khô kéo dài. Điều hòa chạy suốt ngày trong phòng kín rút ẩm khỏi da; hệ quả điển hình là rạn chân chim ở nếp gấp mặt ngồi sau vài năm.
• Sợ nắng trực tiếp. Vùng da hứng nắng sẽ bạc màu lệch hẳn so với phần còn lại, và bạc màu thì không có cách hoàn nguyên.
• Giá cao hơn hẳn da công nghiệp và phần lớn vải bọc cùng cỡ bộ, chưa kể chi phí dưỡng định kỳ về sau.

Ngược lại, đây là vật liệu hiếm hoi đẹp lên theo thời gian nếu được chăm: bề mặt sẫm và mềm dần, nếp nhăn ở tì tay trở thành đặc điểm chứ không phải hư hỏng.

Hợp nhà nào, không hợp nhà nào

Nên chọn nếu nhà ít người dùng, phòng khách không hứng nắng chiều, bạn chấp nhận lau bụi hằng tuần và dưỡng vài lần mỗi năm, và bạn muốn giữ bộ sofa lâu thay vì đổi theo mốt. Da bò lớp ngoài hoàn thiện semi-aniline hoặc pigmented là điểm cân bằng hợp lý nhất cho gia đình Việt.

Nên tránh nếu nhà nuôi mèo, có trẻ nhỏ hay cầm đồ ăn ngồi trên ghế, có cửa kính lớn hướng tây không rèm, hoặc bật điều hòa gần như cả ngày mà không ai định dưỡng da. Khi đó vải dệt chặt hoặc microfiber dùng dễ chịu hơn hẳn với cùng khoản tiền.

Sống cùng nó

Ba việc là đủ. Lau bụi bằng khăn cotton khô hằng tuần, chú ý khe giữa mặt ngồi và lưng tựa vì bụi tích ở đó mài bề mặt như giấy nhám mịn. Dưỡng bằng sản phẩm chuyên cho da bọc nội thất, thử trước ở mặt khuất sau lưng ghế. Và kê ghế cách tường một khoảng cho mặt sau thoáng khí — mốc mặt sau vào mùa nồm phổ biến hơn người ta tưởng.

Đọc thêm: da bọc sofa, bài đối chiếu da thật với da công nghiệp, và cách xử lý khi sofa da bị nứt hoặc phai màu. Nguyên tắc chăm sóc chung nằm ở bảo quản sofa, còn khi bề mặt đã xuống cấp thì xem phục hồi da sofa. Về lại chất liệu sofa.