Chất liệu
Da công nghiệp: ba vật liệu rất khác nhau đang bị gọi chung một cái tên
Hai chiếc ghế cùng dán tem da công nghiệp có thể cách nhau cả một thế hệ tuổi thọ. Khác biệt nằm ở lớp mặt và tấm nền, hai thứ không ai ghi lên tem.
Anh khách đặt lên bàn một mẩu da cắt từ mặt ngồi chiếc sofa cũ và hỏi đúng một câu: cái này là da gì. Mẩu đó dày chừng một milimet, mặt trên vân bò sắc nét, mặt dưới lộ lớp vải dệt chéo màu xám. Hóa đơn cũ ghi ba chữ: da công nghiệp cao cấp. Vấn đề là ba chữ ấy gần như không nói lên điều gì. Da công nghiệp không phải một loại vật liệu, nó là tên chung cho ít nhất ba thứ khác hẳn nhau về cấu tạo, tuổi thọ và kiểu hỏng.
Ba vật liệu bị gộp chung dưới một cái tên
Điểm chung duy nhất là kiểu cấu tạo: một tấm nền bằng vải, phía trên là lớp nhựa tổng hợp dập vân cho giống da bò. Còn lại khác nhau rất xa.
Simili, tức lớp phủ PVC
Nhóm rẻ nhất và lâu đời nhất. Lớp mặt là nhựa PVC pha chất hóa dẻo cho bớt cứng, cầm lên thấy đằm tay, hơi lạnh, bóng nhẹ kiểu nhựa chứ không mờ như da. Ghế mới thường có mùi nhựa rõ.
Simili chịu nước và chịu ẩm khá tốt, lau chùi nhanh. Điểm yếu nằm ở chất hóa dẻo: nó bay hơi dần theo năm tháng, tấm da cứng lại rồi nứt gãy dọc theo những nếp gấp bị uốn nhiều nhất.
Da PU, lớp phủ polyurethane
PU mềm hơn PVC, rủ tự nhiên hơn, bề mặt mờ và ấm tay nên nhìn qua rất giống da thật. Phần lớn sofa dán tem da công nghiệp hiện nay thuộc nhóm này.
Đổi lại, PU có điểm yếu mang tính hóa học chứ không do người dùng: nó bị thủy phân. Hơi ẩm trong không khí cắt dần liên kết trong màng PU, kể cả khi ghế nằm im không ai ngồi. Với khí hậu Việt Nam, nhất là những tháng nồm ở miền Bắc, đây là đồng hồ đếm ngược mà không tem nào ghi ra.
Microfiber, hay da vi sợi
Nhóm này khác hẳn ở phần nền. Thay vì vải dệt, nền là tấm không dệt từ sợi siêu mảnh tẩm PU, mô phỏng cách các bó sợi collagen đan vào nhau trong tấm da thật. Nhờ vậy nó chịu gập tốt hơn nhiều, nhẹ, thoáng, và khi mài mòn thì mòn đều chứ không bong mảng đột ngột.
Microfiber đắt hơn hẳn simili và da PU thường, có loại chạm vùng giá của da thật lớp dưới. Nên khi thấy một chiếc sofa quảng cáo là da vi sợi mà giá ngang simili, con số ấy đang tự mâu thuẫn.
Tuổi thọ nằm ở mặt cắt, không nằm ở mặt ngoài
Một tấm da công nghiệp hoàn chỉnh thường dày khoảng 0,8 đến 1,4 mm, gồm bốn tầng: tấm nền vải, lớp keo liên kết, lớp nhựa tạo thân và màu, trên cùng là lớp hoàn thiện mỏng chống xước.
Hai tầng quyết định tuổi thọ lại là hai tầng bạn không nhìn thấy: độ bám giữa lớp nhựa với tấm nền quyết định lớp mặt có bong thành mảng hay không, còn độ dày lớp nhựa tạo thân quyết định bao lâu thì lộ nền vải. Không tem nào ghi hai thông số đó, nên cách duy nhất là tự soi mép cắt.
Cách nhận ra trong ba mươi giây
- Tìm một mép hở ở gầm ghế và soi mặt sau tấm da. Thấy sợi vải dệt ngang dọc rõ ràng là nền dệt, tức simili hoặc PU phổ thông. Thấy mặt sau xù mịn như nỉ, không phân biệt nổi sợi ngang sợi dọc, thì cần thử tiếp vì có thể là microfiber.
- Ấn ngón cái xuống giữa mặt ngồi rồi giữ nguyên 5 giây. PU và microfiber tạo nhiều nếp nhăn nhỏ tỏa ra và bật lại từ tốn. Simili chỉ nhăn vài nếp to, cứng, bật lại gần như tức thì.
- Gập đôi một mép da cho mặt phải úp vào trong, miết bằng ngón tay 10 lần tại đúng một chỗ. Mở ra soi nghiêng dưới đèn. Nếu hiện vệt trắng đục chạy dọc nếp gập, lớp phủ đã rạn ngay từ trong showroom.
- Ghé sát mặt trong tay vịn và ngửi. Mùi nhựa hắc là dấu hiệu điển hình của PVC. PU và microfiber thường chỉ có mùi keo nhạt.
- Xoa lòng bàn tay lên mặt ngồi 15 giây rồi áp mu bàn tay vào chỗ vừa xoa. Lớp nhựa dày giữ nhiệt và hơi ẩm lại, để lại vệt mờ và cảm giác bí. Microfiber nhả ẩm nhanh hơn thấy rõ.
Bảng đối chiếu ba nhóm
| Tiêu chí | Simili (PVC) | Da PU | Microfiber |
|---|---|---|---|
| Tấm nền | Vải dệt | Vải dệt hoặc đan | Không dệt, sợi siêu mảnh |
| Cảm giác tay | Cứng, hơi lạnh | Mềm, rủ, ấm | Mềm, mịn, nhẹ |
| Mùi khi mới | Mùi nhựa rõ | Mùi keo nhạt | Gần như không mùi |
| Kiểu hỏng đặc trưng | Cứng giòn, nứt gãy theo nếp | Dính tay, bong thành vảy | Mòn dần, xơ nhẹ bề mặt |
| Chịu ẩm nồm | Khá | Kém nhất | Tốt |
| Chịu gập lặp lại | Kém | Trung bình | Tốt nhất nhóm |
| Tương quan giá | Thấp nhất | Ở giữa | Cao nhất |
Những chữ trên tem cần được dịch lại
Da công nghiệp cao cấp. Không có thang bậc nào để đối chiếu chữ cao cấp này. Nó không cho biết lớp mặt là PVC hay PU, nền dệt hay không dệt, lớp nhựa dày hay mỏng. Hỏi thẳng ba điều đó hữu ích hơn nhiều.
Da bò PU. Cách ghép chữ này khiến người mua tưởng có thành phần da bò trong đó. Không có. Chữ bò chỉ mô tả kiểu vân được dập lên khuôn.
Da tái sinh, da ép, bonded leather. Là vụn da thừa xay nhỏ, trộn keo, ép lên một tấm nền rồi phủ nhựa. Nó hay được giới thiệu là da thật vì có chứa sợi da, nhưng độ bền thuộc nhóm thấp nhất trong bài này và hỏng theo kiểu bong vụn thành bột.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: nhiều nơi ghi bảo hành theo khung ghế chứ không theo bề mặt. Với sofa da công nghiệp, khung vẫn tốt rất lâu sau khi lớp phủ đã hỏng, nên phần bảo hành nghe hấp dẫn nhất lại không phủ đúng thứ hỏng trước.
Kiểu hỏng ít được nói trước khi bán
Với da PU, dấu hiệu đầu tiên không phải vết nứt mà là cảm giác hơi dính khi lướt tay qua mặt ngồi, kèm chút bột trắng mịn bám vào lòng bàn tay. Đó là lúc màng PU bắt đầu phân rã, sau đó bề mặt bong thành vảy để lộ nền vải màu nhạt.
Với simili, hỏng đến từ ba vị trí gần như cố định: mép trước mặt ngồi, khe gấp giữa mặt ngồi và lưng tựa, mặt trong tay vịn nơi khuỷu tay tì vào. Điểm chung của cả hai nhóm là khi lớp phủ đã tách khỏi nền thì không còn cách phục hồi bền vững, khác hẳn da thật lớp cật.
Khi nào da công nghiệp là lựa chọn đúng
Hợp: nhà có trẻ nhỏ hay làm đổ nước và đồ ăn, vì bề mặt liền, lau một nhát là sạch, không ngấm như vải. Hợp phòng làm việc, sảnh chờ, căn hộ cho thuê, hoặc khi bạn xác định thay sofa sau một chu kỳ nội thất chứ không giữ lâu dài.
Nên cân nhắc kỹ hoặc tránh:
- Nhà nuôi chó mèo. Móng vuốt móc rách lớp phủ chỉ trong một cú nhảy, vết rách không liền lại được.
- Phòng có nắng chiều chiếu thẳng vào ghế, vì tia cực tím làm cả PVC lẫn PU giòn nhanh hơn hẳn.
- Phòng bật điều hòa liên tục với miệng gió thổi trực diện vào lưng tựa.
- Nhà ở khu vực ẩm cao, tường hay đổ mồ hôi, nếu chọn da PU giá thấp. Đây là điều kiện bất lợi nhất cho thủy phân.
- Người muốn giữ một bộ sofa mười năm trở lên, vì chi phí bọc lại giữa chừng sẽ vượt phần tiết kiệm ban đầu.
Kéo dài tuổi thọ bằng những việc nhỏ
Kê ghế cách tường chừng một gang tay để lưng tựa thoát ẩm, xoay hướng sao cho miệng điều hòa không thổi thẳng vào mặt da. Lau bằng khăn cotton vắt thật kiệt, không dùng cồn hay dung dịch tẩy đa năng vì chúng ăn mòn lớp hoàn thiện.
Một sai lầm phổ biến là bôi dưỡng da thật lên sofa da công nghiệp: dầu và sáp không thấm qua lớp nhựa, chỉ đọng thành màng dính bám bụi. Thay vào đó, đảo vị trí đệm ngồi định kỳ và bật hút ẩm trong những đợt nồm dài.
Đọc thêm: da bọc sofa, so sánh da thật và da công nghiệp, sofa da bị bong tróc, sofa da bị nứt, bảo quản sofa và bọc lại sofa. Về lại chất liệu sofa.