Simili và da PVC: thứ vật liệu bị gọi sai tên nhiều nhất trong ngành sofa

Anh chủ nhà ở Gò Vấp gọi thợ tới xem chiếc sofa mua sáu năm trước, hóa đơn ghi da PU cao cấp. Lạ ở chỗ nó chưa bong mảng nào. Mặt ghế vẫn liền, vẫn bóng, chỉ là nó cứng như tấm bìa và mỗi lần ngồi xuống lại phát ra tiếng rắc khẽ ở đường gấp lưng tựa. Người thợ lật mép gầm ghế, soi tiết diện mười giây rồi nói một câu làm anh ngớ ra: đây không phải PU, đây là PVC. Nếu là PU thật thì với độ ẩm Sài Gòn, mặt ghế đã mủn thành bột từ lâu.

Simili là một cái tên, không phải một vật liệu

Chữ simili đi ra từ similicuir của tiếng Pháp, nghĩa đen là giống da. Nó mô tả mục đích chứ không mô tả cấu tạo. Thứ nằm sau cái tên đó, trong phần lớn trường hợp trên thị trường sofa, là một tấm vải nền tráng nhựa polyvinyl clorua, viết tắt là PVC, cùng họ với tấm trải bàn nilon và áo mưa. Rắc rối bắt đầu ở chỗ tiếng Việt gộp cả PVC lẫn PU vào chung cụm da công nghiệp, trong khi hai thứ này khác nhau về cách già đi, về cảm giác tay và cả về việc nên đặt chúng ở phòng nào.

Bóc một lát cắt simili ra xem

Cầm mép một tấm simili lên soi ngang, bạn sẽ thấy ba tầng rõ rệt trong bề dày thường chỉ quanh mức một milimet.

Tầng dưới cùng là vải nền, quyết định miếng vật liệu chịu kéo được bao nhiêu nhưng lại là tầng ít ai hỏi tới nhất. Loại rẻ dùng vải không dệt, nhìn xù như giấy ép, chỉ cần một vết cắt nhỏ ở mép là rách lan rất nhanh.

Tầng giữa là nhựa PVC trộn chất hóa dẻo, phần đáng nói nhất và sẽ quay lại ngay dưới đây.

Tầng trên cùng là lớp phủ hoàn thiện và vân dập. Vân được ép bằng trục khuôn nên lặp lại chính xác. Đó cũng là cách nhận ra simili nhanh nhất: đứng chếch một góc, nhìn dọc mặt ngồi dưới ánh đèn chiếu xiên, các ô vân sẽ trùng khít nhau đến mức bất thường.

Chất hóa dẻo, chiếc đồng hồ đếm ngược nằm bên trong tấm da

Nhựa PVC nguyên chất vốn cứng và giòn, không thể may thành mặt bọc ghế. Người ta phải trộn chất hóa dẻo vào để nó mềm và uốn được. Vấn đề là chất hóa dẻo không nằm yên vĩnh viễn: nó di trú dần ra ngoài theo thời gian, nhiệt độ càng cao thì đi càng nhanh. Khi nó đi hết, tấm vật liệu quay về bản chất ban đầu. Đó là lý do chiếc sofa ở đầu bài không mòn mà hóa cứng.

Dấu hiệu sớm rất dễ bỏ qua: mặt ghế hơi nhờn khi sờ vào lúc trời nóng, bụi bám dính hơn và lau khó sạch hơn trước. Đó là chất hóa dẻo trồi lên bề mặt. Nhiều người tưởng ghế bẩn nên lau mạnh tay bằng dung dịch tẩy, vô tình đẩy quá trình đi nhanh hơn nữa. Kiểu hỏng cuối cùng cũng đặc trưng: nứt gãy dứt khoát theo đúng nếp gập, không bong vụn thành bột như da PU bị thủy phân, cũng không mòn bạc dần như da thật.

Năm bước phân biệt PVC với PU ngay tại showroom

1. Gập một mép vật liệu rồi thả ra. Da PU nhăn thành nhiều nếp mềm tỏa đều và trả về gần như phẳng. Simili nhăn ít nếp hơn nhưng sắc cạnh, vệt gập còn thấy khá lâu sau đó.
2. Áp mu bàn tay lên mặt ngồi, giữ 10 giây. Simili lạnh rõ ở giây đầu rồi bí hẳn lại; bỏ tay ra thường thấy một vệt ẩm mờ. Da PU cũng bí nhưng nhẹ hơn.
3. Cúi xuống gầm ghế và ngửi. PVC có mùi nhựa vinyl rất riêng, gần giống tấm trải bàn nilon mới, nồng nhất ở chỗ khuất gió dưới gầm.
4. Tìm một mép may hở để xem mặt trái. Vải dệt nhìn rõ sợi ngang sợi dọc; vải không dệt xơ như giấy ép và tước được bằng móng tay.
5. Hỏi thẳng: đây là PVC hay PU. Câu trả lời vòng vo bằng cụm da công nghiệp cao cấp chính là câu trả lời rồi.

Đối chiếu ba nhóm để khỏi lẫn

Những cách gọi tên gây nhầm

Da công nghiệp cao cấp. Không phân biệt PVC với PU, cũng không nói gì về vải nền. Đây là nhãn cảm xúc, không phải thông tin kỹ thuật.

Da PU nhập khẩu. Xuất xứ không quyết định cấu tạo. Nhiều mẫu giới thiệu là PU nhưng sờ và ngửi lại đúng đặc trưng PVC. Chữ microfiber cũng hay bị gắn nhầm chỗ, vì đó là vật liệu khác hẳn và đắt hơn simili nhiều.

Bảo hành năm năm. Hỏi lại là bảo hành khung hay bề mặt. Với simili, khung thường vẫn tốt rất lâu sau khi mặt ghế đã nứt hết.

Điều simili làm tốt hơn cả da thật

Nói cho công bằng, chỗ mạnh của simili đều liên quan tới khí hậu Việt Nam. Nó gần như không thấm nước, nên sữa đổ hay tay dính dầu ăn chỉ cần một khăn ẩm là hết, và nó không hút ẩm nên mùa nồm không ngấm mùi mốc như sofa vải. Nghịch lý ít người nói: trong môi trường ẩm cao kéo dài, simili thường sống dai hơn da PU cùng tầm giá, vì cơ chế hỏng của PU phụ thuộc vào độ ẩm còn của PVC phụ thuộc vào nhiệt.

Giới hạn của simili

Nó bí. Vào tháng nóng, ngồi quần đùi áo cộc trên mặt simili chừng mười lăm phút là da bắt đầu dính vào ghế, đứng dậy có tiếng bóc nhẹ. Không lớp phủ nào chữa được vì bản chất tấm nhựa không thở.

Nó cũng không phục hồi được. Da thật xử lý lại được nhiều lần, còn mặt simili đã nứt thì gần như chỉ còn đường bọc lại toàn bộ. Vị trí hỏng cố định ở ba chỗ: mép trước mặt ngồi, đường gấp giữa mặt ngồi và lưng tựa, và mặt trong tay vịn nơi khuỷu tay tì xuống.

Simili đúng chỗ và sai chỗ

Hợp: căn hộ cho thuê và phòng trọ nơi ghế cần dễ lau, dễ thay. Quán cà phê, phòng chờ. Nhà có trẻ nhỏ hay làm đổ sữa và nước, vì khả năng chống thấm ở đây thật sự có giá trị. Nhà tầng trệt hay bị nồm.

Nên tránh:

• Nhà nuôi chó mèo. Móng vuốt xé rách lớp nhựa chỉ trong một cú nhảy và vết rách không liền lại được.
• Phòng có nắng chiều chiếu thẳng vào ghế. Nhiệt đẩy chất hóa dẻo bay đi nhanh nhất, nên đây là điều kiện bất lợi nhất.
• Phòng khách không dùng điều hòa và cả nhà hay ngồi lâu vào tối mùa nóng.
• Nhà muốn giữ một bộ sofa mười năm trở lên.

Riêng chuyện điều hòa chạy liên tục thì simili chịu tốt hơn da thật vì nó không có sợi collagen để bị khô, nhưng đừng để miệng gió thổi thẳng vào một điểm cố định trên lưng tựa suốt ngày.

Nếu ghế nhà bạn đang bọc simili

Kéo ghế ra xa cửa kính hoặc che rèm vào khung giờ nắng chiều, đây là việc tác dụng lớn nhất mà tốn ít công nhất. Lau bằng khăn cotton vắt thật kiệt, tránh cồn, xăng thơm và dung dịch tẩy đa năng. Mùa nóng phủ một tấm khăn mỏng lên chỗ ngồi chính. Khi vết nứt đầu tiên xuất hiện ở mép trước mặt ngồi, hãy tính chuyện bọc lại thay vì cố vá.

Đọc thêm: da bọc sofa, so sánh da thật và da công nghiệp, sofa da bị nứt, sofa da bị bong tróc, bảo quản sofa và bọc lại sofa. Về lại chất liệu sofa.