Chất liệu
Da split: tầng da nằm dưới lớp cật và lý do nó hay bị gọi nhầm thành da bò thật
Người bán nói da bò thật là họ không nói dối. Họ chỉ quên nói tầng da đó nằm ở đâu trong tấm da, và tầng đó quyết định chiếc ghế bền năm năm hay tróc sau hai mùa nắng.
Chị khách ở quận Tân Bình đẩy tờ hóa đơn qua bàn. Dòng chất liệu ghi đúng ba chữ: da bò thật. Chiếc sofa mua chưa tới ba năm, mặt ngồi tróc từng mảng như vỏ cây khô, trong khi hai tay vịn vẫn còn khá nguyên. Người bán hôm đó không nói dối chị. Đó đúng là da bò. Họ chỉ quên nói nó nằm ở tầng nào của tấm da. Tầng ấy, giới trong nghề gọi là da split, hay gọn hơn trong tiếng Việt là da lớp dưới.
Một tấm da bò không phải một lớp
Da bò tươi sau khi thuộc thường dày cỡ 4 đến 6 mm, quá dày để may thành mặt bọc sofa. Xưởng thuộc da đưa nó qua máy xẻ ngang, cắt tấm da thành hai hoặc ba tầng như xẻ một chiếc bánh gato.
Tầng trên cùng giữ nguyên bề mặt tiếp xúc với không khí của con bò, có lỗ chân lông, có vân, có cả vết sẹo và vết muỗi đốt. Đó là lớp cật, tiếng Anh gọi là top grain hoặc full grain. Nó chỉ chiếm khoảng 0,8 đến 1,2 mm và là phần đắt nhất của tấm da.
Phần còn lại phía dưới chính là split. Nó là khối sợi collagen bên trong, xốp, tơi, không có biểu bì, không có vân, hai mặt đều xù như nỉ. Cầm miếng split thô lên soi sẽ thấy nó không hề giống thứ mà người ta hình dung khi nghe hai chữ da bò.
Split trần và split phủ là hai sản phẩm rất khác nhau
Vì không có bề mặt tự nhiên, split muốn thành mặt bọc sofa thì buộc phải được xử lý theo một trong hai hướng.
Hướng thứ nhất là để trần và chải nhung, cho ra loại da lộn mặt nhung mà nhiều người quen gọi là suede. Loại này thật thà: bạn nhìn là biết mình đang mua gì. Nó mềm, ấm tay, nhưng hút bụi và ăn màu nước cực nhanh.
Hướng thứ hai, phổ biến hơn nhiều trên sofa, là tráng một màng polymer lên mặt split rồi ép khuôn dập vân giả. Màng ấy có thể mỏng như một lớp sơn, cũng có thể dày tới mức bạn ấn móng tay xuống thấy nó lún như cao su non. Sau bước này, miếng split trông giống hệt da cật với người không quen tay. Và đây chính là nguồn gốc của gần như mọi tranh cãi bảo hành liên quan tới sofa da.
Năm bước tự thử ngay tại showroom
- Lật mép ghế lên tìm mặt cắt. Mọi chiếc sofa da đều có ít nhất một đường may hở hoặc một mép gấp ở gầm. Nhìn vào tiết diện miếng da: nếu thấy một lằn màu rõ rệt nằm trên cùng, tách bạch khỏi phần xơ bên dưới, đó là màng phủ trên nền split.
- Ấn ngón cái xuống mặt ngồi và giữ 5 giây. Da cật sẽ nhăn thành nhiều nếp nhỏ li ti tỏa ra rồi tự đàn hồi lại chậm rãi. Split phủ dày thường nhăn thành vài nếp to, cứng, và bật lại hơi trễ như miếng nhựa dẻo.
- Soi vân trên ba vị trí cách xa nhau: giữa mặt ngồi, mặt trong tay vịn, và lưng tựa. Vân dập khuôn sẽ lặp lại y hệt nhau, cùng kích thước, cùng hướng. Da cật gần như không bao giờ lặp vân chuẩn như vậy.
- Áp mu bàn tay vào mặt ghế khoảng 10 giây rồi bỏ ra. Da cật hút và nhả nhiệt tương đối nhanh. Bề mặt phủ polymer giữ hơi ẩm tay lại, để lại vệt mờ và cảm giác hơi bí.
- Hỏi thẳng một câu duy nhất: đây là lớp cật hay lớp dưới. Người bán hàng tử tế sẽ trả lời được ngay. Người trả lời vòng vo bằng cụm da bò nguyên tấm đã cho bạn câu trả lời rồi.
Đối chiếu ba tầng để khỏi nhầm
| Tiêu chí | Da cật (top grain) | Da split phủ | Da công nghiệp PU |
|---|---|---|---|
| Nền vật liệu | Sợi da, có biểu bì | Sợi da, không biểu bì | Vải dệt hoặc không dệt |
| Vân bề mặt | Tự nhiên, không lặp | Dập khuôn, lặp đều | Dập khuôn, lặp đều |
| Mặt cắt khi soi | Đồng chất, chuyển màu mềm | Rõ hai tầng: màng và xơ | Rõ tầng vải bên dưới |
| Kiểu hỏng đặc trưng | Mòn bạc, lên patina | Nứt rồi bong mảng lớp phủ | Bong vụn thành bột |
| Tương quan giá | Cao nhất | Ở giữa | Thấp nhất |
| Khả năng phục hồi | Tốt, xử lý được nhiều lần | Chỉ vá được cục bộ | Gần như phải bọc lại |
Những câu hay được nói mơ hồ về loại da này
Da bò thật một trăm phần trăm. Câu này về kỹ thuật không sai với split, vì nguyên liệu nền vẫn là da bò. Nhưng nó cố tình bỏ qua chuyện thứ bạn chạm vào hằng ngày không phải da, mà là màng phủ.
Da bò nguyên tấm. Nghe như tấm da chưa qua xử lý. Thực tế split cũng là nguyên tấm, chỉ là tấm đã bị xẻ ra khỏi lớp cật.
Da bán thật. Cụm này không có định nghĩa kỹ thuật nào cả. Nó chỉ là cách nói tránh khi người bán không muốn dùng chữ split.
Một chi tiết đáng chú ý: nhiều đơn vị ghi bảo hành theo khung ghế chứ không theo mặt da. Với sofa split, khung có thể còn tốt rất lâu sau khi lớp phủ đã tróc hết. Nên đọc kỹ phạm vi bảo hành có bao gồm bề mặt hay không.
Điểm yếu phải nói thẳng
Split không có lớp biểu bì nên bản thân nó không chống nước, không chống mài mòn. Toàn bộ khả năng chịu đựng nằm ở màng phủ, mà màng phủ thì có tuổi thọ hữu hạn và không tự phục hồi.
Hỏng của nó cũng khó chịu hơn hỏng của da cật. Da cật mòn dần, bạc màu, lên vệt bóng ở chỗ ngồi nhiều và nhiều người thấy đẹp hơn lúc mới. Split thì nứt chân chim trước, sau đó tróc thành mảng để lộ lớp xơ màu nhạt bên dưới, nhìn rất rõ và rất khó giấu.
Vị trí hỏng gần như luôn cố định: mép trước mặt ngồi, đường gấp giữa mặt ngồi và lưng tựa, và mặt trong tay vịn nơi khuỷu tay tì vào. Đó là ba chỗ lớp màng bị uốn gập nhiều nhất.
Split dùng ở đâu thì chấp nhận được
Hợp: phòng khách dùng vừa phải, nhà ít người, có kế hoạch thay sofa trong khoảng một chu kỳ nội thất chứ không định giữ mãi. Cũng hợp với phòng làm việc, sảnh chờ, không gian cho thuê ngắn hạn nơi ưu tiên bề mặt phẳng dễ lau.
Nên tránh:
- Nhà có trẻ nhỏ hay leo trèo và quỳ gối lên mặt ngồi, vì lực điểm làm rạn màng phủ rất nhanh.
- Nhà nuôi chó mèo. Móng vuốt xé màng phủ chỉ trong một cú nhảy, và vết rách trên split không liền lại được.
- Phòng có nắng chiếu thẳng vào ghế buổi chiều. Tia cực tím làm màng polymer giòn dần từ bên trong.
- Phòng bật điều hòa liên tục với miệng gió thổi trực diện vào lưng tựa, vì khô kéo dài đẩy nhanh quá trình nứt.
Nếu ghế nhà bạn đã là da split
Kéo ghế ra xa cửa kính ít nhất một khoảng bằng chiều sâu ghế, và xoay hướng để miệng điều hòa không thổi thẳng vào mặt tựa. Lau bằng khăn cotton vắt thật kiệt, tuyệt đối không dùng cồn, nước rửa chén hay dung dịch tẩy đa năng vì chúng ăn mòn màng phủ.
Đảo vị trí đệm ngồi định kỳ để lực nén không dồn mãi vào một ô. Và khi thấy vết nứt chân chim đầu tiên xuất hiện, xử lý ngay lúc đó rẻ và đẹp hơn nhiều so với đợi đến khi mảng phủ bong ra.
Đọc thêm: da bọc sofa, so sánh da thật và da công nghiệp, sofa da bị bong tróc, sofa da bị nứt, bảo quản sofa và phục hồi da sofa. Về lại chất liệu sofa.