Chất liệu
Da Ý là một địa chỉ trên bản đồ, không phải một cấp chất lượng
Cùng một chữ "da Ý" có thể đang nói về tấm da thuộc thảo mộc ở Tuscany, hoặc chỉ nói về mẻ sơn phủ được làm lại ở Ý. Khoảng cách giữa hai thứ đó là vài năm tuổi thọ.
Hai bộ sofa cùng dáng, cùng màu, chênh nhau gần gấp đôi. Lời giải thích duy nhất bạn nhận được là hai chữ “da Ý”. “Da Ý nhập khẩu nguyên tấm anh ạ.” Bạn chỉ cần hỏi lại đúng một câu — “Thuộc ở Ý, hay chỉ nhuộm và dập vân ở Ý?” — là cuộc trò chuyện sẽ rẽ sang một hướng khác hẳn. Phần lớn người bán sofa không phân biệt được hai việc đó, và chính khoảng mờ ấy là nơi giá bị đẩy lên.
Trước khi đi tiếp, cần đóng đinh một điều: “da Ý” là một địa chỉ trong chuỗi sản xuất, không phải một cấp da. Nó không nói cho bạn biết tấm da là full-grain hay da xẻ, dày 0,9 mm hay 1,4 mm, phủ mỏng hay phủ dày. Nó chỉ nói tấm da từng đi qua một nhà máy thuộc da đặt tại Ý. Toàn bộ giá trị — và toàn bộ rủi ro — nằm ở chỗ nó đi qua công đoạn nào.
Vì sao ngành thuộc da của Ý lại có tiếng đến vậy
Ý có hai cụm thuộc da đã hoạt động liên tục hàng thế kỷ: vùng Tuscany nổi tiếng với kỹ thuật thuộc thảo mộc, và vùng Veneto quanh Arzignano chuyên da bọc nội thất quy mô công nghiệp. Đây không phải chuyện quảng cáo mà là hệ quả của mật độ: khi hàng trăm xưởng nằm cạnh nhau, họ dùng chung hệ thống xử lý nước thải, chung thợ, chung nguồn da sống chọn lọc, và chung áp lực phải làm khác nhau để tồn tại.
Cái đó dẫn tới ba đặc tính kỹ thuật thường thấy ở da bọc sofa gốc Ý. Thứ nhất, họ giữ lại được bề mặt vân tự nhiên thay vì chà đi rồi dập vân giả, vì họ có quyền chọn những tấm da sống ít sẹo. Thứ hai, họ mạnh về nhuộm xuyên thớ thay vì phủ màu lên trên, nên khi da bị xước, phần lộ ra vẫn cùng tông màu chứ không phải một vệt sáng khác màu. Thứ ba, kỹ thuật thuộc thảo mộc cho tấm da đanh và có mùi gỗ ẩm đặc trưng, càng dùng càng lên nước.
Với người ngồi, ba đặc tính đó quy ra: mặt da không bóng nhựa, chạm vào ấm chứ không mát lạnh; vết xước nhẹ có thể xoa bằng ngón tay cho mờ đi; và sau vài năm chiếc ghế nhìn cũ theo kiểu đẹp chứ không cũ theo kiểu hỏng.
Ba tầng nghĩa của chữ “da Ý” trên nhãn
Đây là chỗ cần cẩn thận nhất. Cùng một cụm từ, người bán có thể đang nói về ba thứ hoàn toàn khác nhau về giá trị.
| Cách nói trên thị trường | Thực chất là gì | Điều cần hỏi thêm |
|---|---|---|
| Da thuộc tại Ý | Tấm da sống được thuộc, nhuộm và hoàn thiện trọn vẹn tại nhà máy ở Ý; có mã lô và tên xưởng | Xin tên xưởng thuộc da và tên mã màu của tấm da |
| Da hoàn thiện tại Ý | Da thuộc ở nơi khác, chỉ đưa sang Ý để phủ màu, dập vân hoặc cán bóng | Hỏi thẳng: phần thuộc làm ở đâu |
| Da công nghệ Ý / phong cách Ý / da Ý cao cấp (không kèm giấy tờ) | Thường là da công nghiệp PU hoặc da xẻ tráng phủ, mượn tên gọi để định vị giá | Hỏi có phải da thật hay không, bằng đúng chữ đó |
Tầng thứ ba là nơi xảy ra nhiều hiểu nhầm nhất. Không ai nói dối trắng trợn; họ chỉ dùng chữ “Ý” như một tính từ chỉ phong cách thiết kế, còn khách nghe thành xuất xứ vật liệu. Nếu bạn hỏi “da này thuộc ở đâu” mà nhận lại câu trả lời về kiểu dáng, về thương hiệu thiết kế, hoặc về “công nghệ châu Âu”, thì câu hỏi của bạn đã bị né.
Phép thử năm bước ngay tại showroom
- Ngửi mép da ở đường may khuất. Cúi sát vào khe giữa tựa lưng và mặt ngồi. Da thuộc thảo mộc có mùi gỗ ẩm hơi ngọt; da công nghiệp có mùi nhựa hoặc mùi hương liệu che mùi.
- Ấn ngón tay cái vào mặt ngồi và giữ 5 giây. Da thật nhuộm xuyên thớ sẽ hiện quầng sáng quanh ngón tay rồi trả màu về sau vài giây. Lớp phủ dày hoặc PU gần như không đổi màu.
- Miết móng tay dọc mép tay vịn khoảng 3 cm. Da aniline kiểu Ý để lại đường sáng có thể xoa mờ bằng đầu ngón tay ấm. Nếu đường xước trắng và không xoa được, đó là lớp phủ dày.
- Lật mép da phía dưới khung ghế. Mặt trái da thật có sợi tơi như nỉ và màu không đều. Mặt trái da công nghiệp là lớp vải dệt phẳng, đều tăm tắp.
- Nhìn vân ở hai vị trí xa nhau: tay vịn trái và góc tựa lưng phải. Da tự nhiên có vân lệch nhau, đôi chỗ có nếp nhăn cổ hoặc vết muỗi đốt. Vân giống hệt nhau từng ly là vân dập khuôn.
Nói thẳng về điểm yếu
Đúng cái làm nên danh tiếng da Ý cũng là cái khiến nó khó chiều. Dòng aniline và semi-aniline có lớp hoàn thiện rất mỏng để da thở, nên nước ngọt đổ ra không đọng thành giọt mà thấm xuống trong khoảng vài chục giây, để lại quầng sẫm khó đều màu lại. Móng mèo bấu một cái là thành đường rõ. Nắng chiều hắt trực tiếp vài tháng sẽ làm mảng da chỗ đó ngả tông hơn phần còn lại — vấn đề này chúng tôi bàn kỹ ở bài sofa da bị phai màu.
Da thuộc thảo mộc còn thay đổi màu theo thời gian, ngả sang tông ấm hơn. Có người mua chính vì điều đó, có người ba tháng sau gọi thợ vì tưởng ghế bị bẩn. Hai phản ứng đều hợp lý; vấn đề là biết trước hay không.
Về giá, da Ý thuộc nhóm đắt nhất trong các lựa chọn da bọc sofa phổ thông, cao hơn rõ rệt so với da bò thuộc trong khu vực Đông Nam Á cùng cấp và cách rất xa da công nghiệp. Phần chênh đó nằm ở thời gian thuộc kéo dài và tỷ lệ da bị loại, chứ không nằm ở cái nhãn.
Có đáng trả thêm cho xuất xứ Ý
- Hợp: nhà ít người, phòng khách không đón nắng trực tiếp, người dùng chấp nhận lau khô vết đổ trong vòng nửa phút và thích chiếc ghế đổi màu theo năm tháng.
- Cân nhắc kỹ: nhà bật điều hòa gần như cả ngày. Không khí khô liên tục rút ẩm khỏi thớ da, khiến mặt ngồi cứng dần rồi rạn chân chim ở nếp gấp — xem thêm sofa da bị nứt. Da Ý dòng phủ mỏng cần dưỡng đều tay hơn hẳn.
- Không nên: nhà có trẻ dưới sáu tuổi hoặc nuôi mèo, nếu định đặt ở băng ngồi chính. Muốn giữ được da Ý trong hoàn cảnh này thì nên chọn dòng phủ dày hơn, chấp nhận mất một phần cảm giác chạm.
- Không nên: phòng có cửa kính lớn hướng tây mà không có rèm chắn.
Ba câu hỏi khiến câu trả lời mơ hồ lộ ra
Không cần tranh luận với người bán. Chỉ cần hỏi ba câu và nghe cách họ trả lời: Tấm da này thuộc ở nhà máy nào? — Đây là aniline, semi-aniline hay phủ pigment? — Bộ này bọc da thật toàn bộ hay có ghép ở lưng và hông? Người bán hàng thật sự nắm hàng sẽ trả lời gọn, thậm chí lấy mẫu da cho bạn xem mặt trái. Người trả lời vòng vo bằng chữ “hàng châu Âu” thì bạn đã có thông tin cần thiết rồi.
Cũng nên hỏi rõ phần lưng và hông ghế — nhiều bộ chỉ bọc da thật ở mặt tiếp xúc, phần khuất dùng da công nghiệp cho nhẹ giá. Cách làm này không sai nếu được nói ra; chỉ sai khi bị giấu.
Đọc thêm: da bọc sofa, da thật và da công nghiệp, bảo quản sofa, phục hồi da sofa. Về lại chất liệu sofa.