Lật nghiêng bộ sofa lên và nhìn mặt đáy trong khoảng ba mươi giây, bạn sẽ biết gần như chắc chắn nó có tháo rời được hay không. Thứ cần tìm không phải kiểu dáng, không phải chất liệu bọc, mà là mối liên kết giữa các khối: bulông lục giác, ốc cấy ren, bản mã thép, ngàm móc kim loại. Nếu mặt đáy chỉ có một dải đinh ghim bắn dày quanh mép và lớp vải lót phủ kín, câu trả lời là không.
Hiểu lầm phổ biến nhất khi hỏi dịch vụ tháo lắp là coi mọi bộ sofa đều tháo được, chỉ khác nhau ở công thợ. Thực tế có hai họ kết cấu hoàn toàn khác nhau, và việc nhầm họ này sang họ kia là nguyên nhân của phần lớn những bộ ghế bị hỏng vĩnh viễn sau một lần chuyển nhà. Trang này viết ở góc người đang cần thuê, để bạn tự xác định bộ ghế của mình thuộc nhóm nào trước khi có ai đó cầm tuốc nơ vít đến.
Tháo lắp sofa thực chất là tháo những gì
Cụm từ tháo lắp sofa được dùng cho ít nhất bốn việc rất khác nhau về mức độ can thiệp, và mỗi việc có rủi ro riêng.
- Tháo chân. Mức nhẹ nhất. Chân vặn ren hoặc chân bắt bốn vít vào bản mã, tháo ra để hạ chiều cao khi qua cửa hoặc để thay chân mới. Rủi ro gần như bằng không nếu không làm toét lỗ ren.
- Tách khối. Áp dụng cho sofa module, sofa góc chữ L có phần đuôi rời, sofa băng nối ngàm. Các khối vốn được thiết kế để rời nhau, mối nối nằm ở mặt tiếp giáp và thường có ngàm định vị.
- Tháo khung. Rã cả phần tay, phần lưng ra khỏi phần ngồi bằng bulông xuyên khung. Chỉ làm được với bộ có thiết kế bắt bulông sẵn, thường là hàng đóng gói phẳng hoặc sofa khung thép.
- Mở lớp bọc. Đây đã là công việc của thợ bọc chứ không còn là tháo lắp thuần túy, vì phải gỡ ghim, mở chỉ và bắn lại sau khi lắp. Việc này liên quan trực tiếp tới bọc lại sofa và thay mút, nên cần được báo giá riêng.
Khi hỏi giá, bạn nên nói rõ mình cần mức nào trong bốn mức trên. Nhiều tình huống báo giá lệch nhau nhiều lần chỉ vì một bên hiểu là tháo chân, bên kia hiểu là rã khung.
Hai họ kết cấu: rời được theo thiết kế và liền khối theo thiết kế
Ranh giới nằm ở chỗ nhà sản xuất có dự tính việc tháo hay không. Bộ được dự tính sẽ có mối ghép cơ khí lặp lại được. Bộ không được dự tính sẽ dùng liên kết một chiều: keo, đinh ghim, mộng đóng chết. Bảng dưới đây đối chiếu các dấu hiệu nhận biết ngay tại nhà.
| Dấu hiệu quan sát | Nhóm tháo rời được | Nhóm tháo là hỏng |
|---|---|---|
| Mối nối giữa các khối | Bulông lục giác, ngàm móc thép, chốt định vị | Keo và mộng đóng chết, không có điểm mở |
| Mặt đáy | Có tấm lót tháo được bằng vít, lộ đầu ốc | Vải lót bắn ghim kín mép, không có vít |
| Chân ghế | Vặn ren hoặc bắt bản mã bằng vít | Chân liền khung, đóng mộng hoặc bắt đinh |
| Lưng tựa | Rời, cắm chốt hoặc gài ngàm vào thân | Liền thân, bọc trùm qua cả lưng và ngồi |
| Lớp bọc | Có đường khóa kéo hoặc áo rời từng khối | Bọc căng liền, ghim vòng quanh khung |
| Hệ quả khi tháo | Lắp lại như cũ, không đổi hình dáng | Phải gỡ ghim, bắn lại, dễ lệch form và nhăn bọc |
Điểm cần nhớ: kiểu dáng không nói lên gì cả. Có sofa góc chữ L rất lớn nhưng tách được thành bốn khối trong mười phút, và có sofa văng hai chỗ nhỏ gọn nhưng là khung liền, tháo ra là phải bọc lại. Chất liệu cũng vậy, sofa da hay sofa nỉ đều có thể thuộc cả hai nhóm; riêng da thật khi bị gỡ ghim và căng lại thường để lại lỗ kim thấy rõ trên bề mặt, nên rủi ro thẩm mỹ cao hơn.
Trường hợp ở giữa hai nhóm
Có ba dạng nằm giữa, cần thợ xem tận nơi trước khi kết luận. Thứ nhất là sofa giường có cơ cấu bản lề và thanh trượt: khung có thể tháo nhưng cơ cấu gấp phải được khóa lại trước khi tháo, nếu không bản lề sẽ bị vặn xoắn. Thứ hai là sofa có khung gỗ dăm ép: mối ghép là bulông nên nhìn thì tháo được, nhưng vật liệu chịu được rất ít lần vặn lại. Thứ ba là sofa thư giãn có mô tơ và dây điện chạy trong khung, việc tháo phải bắt đầu bằng rút nguồn và tháo giắc đúng thứ tự, không phải bắt đầu bằng mở bulông.
Quy trình tháo lắp chuẩn theo thứ tự
- Khảo sát và chụp ảnh. Chụp toàn cảnh bộ ghế ở nguyên trạng, chụp riêng mặt đáy, mặt tiếp giáp giữa các khối và từng đầu mối ghép. Bộ ảnh này là căn cứ khi lắp lại và là bằng chứng nếu phát sinh tranh chấp về vết xước.
- Đo lối đi trước, tháo sau. Đo chiều rộng lọt lòng khung cửa, chiều rộng chiếu nghỉ cầu thang và lòng thang máy. Nếu khối lớn nhất sau khi tách vẫn không lọt, việc tháo thêm nữa mới có ý nghĩa; nếu đã lọt thì dừng lại, tháo ít chừng nào tốt chừng ấy.
- Ngắt nguồn và khóa cơ cấu. Với sofa có mô tơ, rút phích và tháo giắc nối. Với sofa giường, gập và khóa chốt an toàn.
- Tháo phụ kiện rời. Đệm ngồi, gối tựa, khay để cốc, kệ tay. Đánh số từng món theo vị trí, vì đệm ngồi các vị trí thường không giống nhau về độ lún dù nhìn bằng mắt thì giống.
- Tháo chân. Vặn ngược chiều kim đồng hồ, giữ cho ghế nằm nghiêng ổn định, không dựng đứng bộ ghế lên tường trong lúc vặn.
- Tách khối theo thứ tự ngược chiều lắp. Tháo khối cuối cùng được lắp trước tiên. Với sofa góc, thường là tách đuôi trước, tách lưng sau, thân để lại sau cùng.
- Phân loại và niêm phong ốc vít. Mỗi cụm mối ghép cho vào một túi riêng, ghi rõ vị trí, dán ngay lên chi tiết tương ứng.
- Bọc chi tiết trước khi di chuyển. Bọc màng và lót góc, đặc biệt là các mép tiếp giáp vì đây là chỗ dễ bị va nhất khi khiêng.
- Lắp lại theo thứ tự ngược với lúc tháo. Siết mồi tất cả bulông ở mức lỏng trước, căn chỉnh cho thẳng hàng, rồi mới siết chặt lần lượt theo đường chéo.
- Nghiệm thu bằng ba phép thử. Ngồi dồn trọng lượng vào từng vị trí xem có kêu không, đẩy ngang xem có lắc không, và nhìn khe hở giữa các khối xem có đều không.
Giá tháo lắp được tính trên những gì
Không có mức giá chung cho mọi bộ ghế, vì công việc phụ thuộc vào kết cấu chứ không phụ thuộc vào kích thước. Khi so sánh hai nơi, bạn nên quy về cùng cấu trúc tính rồi mới đặt cạnh nhau.
- Số mối ghép phải mở. Đây là gốc của công thợ. Một bộ tách bốn khối bằng ngàm nhanh hơn nhiều so với một bộ phải mở hai chục bulông xuyên khung.
- Mức can thiệp. Chỉ tháo chân, tách khối, rã khung hay phải mở lớp bọc, mỗi mức là một khung giá khác.
- Tình trạng mối ghép. Ốc gỉ, ren toét, mối ghép từng bị vặn hỏng đều làm phát sinh công xử lý và có thể phải thay phụ kiện liên kết.
- Điều kiện mặt bằng. Chỗ đặt chi tiết, tầng và thang máy, giờ được phép thi công của tòa nhà.
- Có lắp lại hay không. Tháo và lắp tại chỗ khác nhau về công so với tháo rồi lắp lại tại chính vị trí cũ.
- Gói kèm. Nhiều nơi tính rẻ hơn khi tháo lắp đi kèm việc khác như vệ sinh sofa hoặc thay đệm, vì đằng nào cũng phải tháo.
Phân biệt nơi làm được thật với nơi chỉ nhận cho có
Vì tháo lắp thường được bán kèm dịch vụ chuyển nhà, người nhận việc không phải lúc nào cũng có nghề về kết cấu ghế. Bốn câu hỏi dưới đây phân loại khá nhanh.
- Hỏi trước khi báo giá hay báo giá trước khi hỏi. Bên có nghề sẽ hỏi ảnh mặt đáy, hỏi bộ có phải module không, hỏi có mô tơ không. Bên nhận cho có thường chốt giá ngay qua điện thoại chỉ dựa vào số chỗ ngồi.
- Trả lời được câu hỏi bộ này có nên tháo không. Câu trả lời đúng đôi khi là không nên tháo, chuyển nguyên khối và tính phương án khác cho lối đi. Bên chỉ muốn nhận việc hiếm khi nói câu đó.
- Có quy ước về ốc vít. Hỏi thẳng: ốc tháo ra được cất thế nào. Nếu nghe câu trả lời chung chung kiểu để trong túi rồi đưa lại, khả năng thất lạc rất cao.
- Có biên bản tình trạng trước khi làm. Ghi nhận vết xước, vết rạn, chỗ da bị bong sẵn có, kèm ảnh. Không có bước này thì mọi tranh chấp sau đó đều không có căn cứ.
Một dấu hiệu cảnh báo khác là cam kết tháo được mọi loại sofa. Không có kết cấu nào tháo được mọi loại mà không đụng tới lớp bọc, và người làm lâu năm thường nói rõ giới hạn này ngay từ đầu.
Giữ lại ốc vít và đánh dấu chi tiết
Phần lớn ca lắp lại bị hỏng không phải vì thợ tháo sai, mà vì đến lúc lắp thì thiếu ốc và không ai nhớ chi tiết nào nằm ở đâu. Đây là phần bạn hoàn toàn chủ động được, kể cả khi thuê người khác làm.
Về ốc vít, nguyên tắc là mỗi cụm một túi và túi phải đi cùng chi tiết. Không dồn chung tất cả vào một hộp, vì bulông của tay ghế và bulông của chân đế nhìn giống nhau nhưng thường khác chiều dài, lắp nhầm sẽ hoặc không tới ren hoặc xuyên thủng mặt gỗ. Túi nên được dán trực tiếp lên đúng chi tiết vừa tháo ra, không để rời trong thùng đồ. Kèm theo ốc, hãy giữ cả long đen, chốt nhựa định vị và cờ lê lục giác đi theo bộ, vì các chi tiết này thường không mua lẻ được đúng cỡ.
Về đánh dấu, dùng băng giấy dán lên mặt khuất rồi ghi bằng bút, không viết trực tiếp lên gỗ hay lên lớp lót. Mỗi chi tiết cần ba thông tin: tên bộ phận, vị trí trong bộ, và hướng lắp. Với đệm ngồi và gối tựa, đánh dấu vị trí là việc đáng làm nhất, vì sau vài năm sử dụng mỗi đệm đã lún theo một kiểu riêng, đổi chỗ sẽ thấy ngay sự chênh lệch khi ngồi.
Cuối cùng, giữ lại bộ ảnh chụp lúc tháo trong cùng một thư mục và đặt tên theo ngày. Nếu vài năm sau bộ ghế cần chuyển tiếp hoặc cần bảo dưỡng, đó là tài liệu hướng dẫn chính xác nhất mà không nhà sản xuất nào cung cấp được. Thói quen này cũng giúp ích khi bạn tra cứu thêm về bảo quản sofa hoặc tìm phụ kiện thay thế đúng cỡ cho bộ ghế đang dùng.