Không gian
Sofa cho ban công: chọn ghế sống được với nắng, mưa tạt và gió tầng cao
Ban công là phần duy nhất của căn nhà chịu nắng mưa y như ngoài trời, nên bộ ghế đặt ở đó phải được chọn theo tiêu chí khác hẳn phòng khách.
Ban công chịu thời tiết y hệt ngoài trời nhưng lại hay được bố trí như thể vẫn là phòng khách nối dài. Khoảng cách giữa hai cách nhìn ấy là lý do nhiều bộ ghế đẹp hỏng chỉ sau một mùa: cái gì phá hỏng chúng, chất liệu nào chịu được, đo đạc ra sao, và giới hạn nào không gỡ nổi.
Ai ngồi ban công, ngồi lúc nào và ngồi bao lâu
Trước khi bàn tới chất liệu, hãy trả lời ba câu rất cụ thể. Ai là người thực sự dùng khoảng không này: một người uống cà phê sáng, hai vợ chồng ngồi tối, hay cả nhà bốn người thỉnh thoảng ra hóng gió. Dùng vào khung giờ nào: sáng sớm, chiều muộn hay đêm. Và mỗi lần ngồi bao lâu: mười lăm phút hay hai tiếng.
Ba câu đó quyết định gần hết. Ngồi mười lăm phút buổi sáng thì một băng ghế cứng đệm mỏng là đủ, ưu điểm lớn nhất của nó là chẳng cần chăm sóc gì. Ngồi hai tiếng buổi tối thì cần tựa lưng ngả và đệm dày hơn, kéo theo toàn bộ câu chuyện bảo quản đệm ở phần sau. Còn nếu cả nhà chỉ ra ban công vài lần mỗi tháng, bộ ghế cỡ lớn chỉ tạo thêm một thứ phải lau chùi.
Ba thứ tấn công bộ ghế treo ngoài lan can
Nắng chiếu xiên phá chậm mà chắc
Ban công hướng tây và tây nam nhận nắng gắt vào đúng khung giờ người ta muốn ngồi. Tia cực tím làm bạc màu vải, làm nhựa giòn nứt chân chim, làm sơn phủ khung kim loại phấn hoá. Nó không phá trong một ngày nên chủ nhà thường chỉ nhận ra khi màu vải đã loang lổ. Vải ngoài trời tốt được nhuộm màu ngay trong sợi thay vì nhuộm bề mặt, đó là khác biệt đáng tiền nhất khi xem các loại vải bọc.
Mưa tạt ngang chứ không rơi thẳng
Đây là điểm khiến ban công khác hẳn sân vườn. Mưa ở sân rơi từ trên xuống nên một mái che là xong chuyện. Mưa ở ban công tầng cao bị gió thổi bạt theo phương gần như nằm ngang, luồn qua khe lan can làm ướt chân ghế, mặt dưới đệm và mép tường phía trong. Nhiều người đinh ninh có mái là an toàn rồi kê ghế nệm dày sát lan can, mùa mưa mới thấy đệm ngấm nước từ dưới lên và không hong khô kịp giữa hai trận mưa.
Gió tầng cao mạnh hơn bạn tưởng
Càng lên cao gió càng mạnh và càng ít vật cản. Ghế nhựa rỗng, ghế xếp nhẹ, gối tựa rời, khăn trải bàn đều có thể bay, mà bay từ ban công thì không chỉ là mất đồ mà là rủi ro rơi xuống đầu người bên dưới. Nguyên tắc: thứ gì nhẹ vài ký phải có chỗ cất, phải neo, hoặc đừng mang ra.
Chất liệu nào trụ nổi trên ban công Việt Nam
Bảng dưới đối chiếu các nhóm vật liệu phổ biến theo đúng thứ tự ưu tiên của một ban công, tức là chịu nắng và chịu ẩm trước, thẩm mỹ sau.
| Nhóm vật liệu | Chịu nắng gắt | Chịu mưa tạt | Việc phải làm định kỳ | Hợp với ban công nào |
|---|---|---|---|---|
| Khung nhôm sơn tĩnh điện, đệm rời | Tốt | Tốt nếu đệm cất được | Lau bụi, cất đệm khi mưa dài | Mọi hướng, kể cả hở hoàn toàn |
| Nhựa giả mây dệt trên khung nhôm | Khá, tuỳ loại sợi | Tốt, nước chảy thoát qua khe | Xịt rửa khe dệt vài tháng một lần | Ban công có mái hoặc nắng vừa |
| Gỗ ngoài trời (tếch, keo xử lý) | Tốt nhưng xám màu dần | Khá, cần thoát nước dưới chân | Dầu bảo dưỡng mỗi năm một lần | Lô gia, ban công rộng có mái |
| Khung thép sơn thường | Trung bình | Kém, dễ rỉ ở mối hàn | Kiểm tra và dặm sơn chỗ rỉ | Ban công kính kín, ít ẩm |
| Mây tre tự nhiên | Kém, giòn và gãy sợi | Kém, mốc nhanh | Phải mang vào trong khi mưa | Chỉ ban công kính che kín |
| Sofa nỉ hoặc da dùng trong nhà | Kém, bạc và giòn | Kém, mốc mặt dưới | Không có cách bảo quản khả thi | Không nên đưa ra ban công |
Điểm rút ra: khung phải là vật liệu không rỉ và không mục, còn đệm nên tháo rời được. Ghế bọc nệm liền khối, dù bọc vải gì, cũng đặt bạn vào thế bí khi mưa kéo dài. Khi cân nhắc chất liệu bọc cho không gian nửa trong nửa ngoài, hãy chọn theo tiêu chí ngoài trời trước, màu sắc sau.
Bộ đệm ngủ ở đâu suốt những tuần mưa dầm
Đây là câu hỏi nên trả lời trước khi mua chứ không phải sau. Miền Bắc có nồm ẩm kéo dài, miền Trung và miền Nam có mùa mưa nhiều tuần liền, và trong khoảng đó ban công gần như không có ngày nào khô ráo trọn vẹn. Tấm đệm ẩm để nguyên trên khung sẽ mốc ở mặt tiếp xúc trước khi bạn kịp ngửi thấy mùi.
- Băng ghế có hộc dưới mặt ngồi: giải pháp gọn nhất cho ban công hẹp, đệm cất ngay tại chỗ, chỉ cần hộc có lỗ thoát khí và không đọng nước ở đáy.
- Thùng cất ngoài trời có nắp: đặt ở góc khuất nắng, vừa là chỗ cất đệm vừa là chỗ ngồi phụ. Kiểm tra gioăng nắp trước khi tin tưởng nó.
- Tủ hoặc gầm giường trong nhà: an toàn nhất nhưng đòi hỏi chịu khó bê ra bê vào và một chỗ trống cố định đã tính sẵn.
- Ghế gấp hoàn toàn: khi ban công quá nhỏ để có kho, cất cả ghế lẫn đệm vào nhà, đổi sự tiện tay lấy độ bền.
- Túi trùm chống nước: chỉ hợp với đợt mưa ngắn. Trùm kín nhiều ngày trong thời tiết ẩm sẽ giữ hơi nước lại và làm mọi thứ tệ hơn.
Quy tắc thực tế: nếu chưa chỉ ra được chỗ cất đệm ngay lúc này, hãy chọn bộ ghế không đệm dày, hoặc đệm mỏng khô nhanh trong nửa ngày nắng.
Bảy bước đo và thử trước khi khiêng ghế lên ban công
- Đo chiều sâu thông thuỷ từ mặt trong lan can vào tới mép cửa, rồi trừ đi phần cánh cửa mở ra ngoài nếu có.
- Đo chiều dài mặt sàn và đánh dấu vị trí ống thoát nước sàn, không được kê chân ghế đè lên nó.
- Dán băng giấy xuống sàn theo đúng hình chiếu bộ ghế định mua, đứng thử và đi lại quanh nó trong vài ngày.
- Kiểm tra lối ra vẫn lọt người bưng khay và lọt cả cây chổi lau kính, tối thiểu chừng một gang tay rưỡi bề rộng.
- Xác định vệt nắng theo giờ trong ngày, đánh dấu chỗ nắng đọng lâu nhất và tránh đặt lưng ghế ở đó.
- Đo lối vận chuyển: thang máy, chiếu nghỉ cầu thang, khung cửa ra ban công. Nhiều bộ ghế vừa ban công nhưng không qua nổi cửa, xem cách đo sofa trước khi mua và phương án vận chuyển.
- Hỏi ban quản lý về quy định lắp mái che, rèm cuốn hay giá treo lan can trước khi đặt hàng, vì nhiều toà nhà cấm thay đổi mặt đứng.
Công cụ chọn kích thước rút ngắn được bước tính toán, còn phần thử bằng băng giấy thì không có công cụ nào thay được.
Những giới hạn của ban công mà không chiếc ghế nào sửa được
Có vài sự thật cần nói thẳng. Ban công không mở rộng ra được, nên nếu chiều sâu chỉ khoảng một mét thì bạn sẽ không bao giờ có tư thế ngồi ngả người duỗi chân thoải mái, dù mua ghế đắt đến đâu. Chọn ghế chỉ giúp bạn ngồi đẹp trong giới hạn ấy chứ không xoá được giới hạn.
Hướng nắng cũng cố định. Ban công tây sẽ nóng vào chiều suốt cả đời căn hộ; rèm và cây xanh làm dịu phần nào nhưng khung giờ dùng được vẫn lệch về sáng sớm hoặc tối muộn. Ban công tầng thấp sát mặt đường thì luôn bám bụi và ồn, nên bộ ghế ở đó cần dễ lau hơn là cần đẹp.
Ba giới hạn nữa hay bị bỏ qua: hiếm khi có ổ điện đúng chuẩn ngoài trời nên đèn và quạt phải tính từ đầu; ban công thường kiêm chỗ phơi đồ và chỗ đặt cục nóng điều hoà, nên diện tích thật luôn nhỏ hơn bản vẽ; và quy định toà nhà có thể cấm treo, khoan, che chắn. Khi cả ba cùng đúng, phương án hợp lý đôi khi là bỏ ý định đặt sofa ngoài đó và dồn tiền cho bố trí lại khu vực bên trong sát cửa kính.
Chốt lại cho một ban công dùng được quanh năm
Bộ ghế ban công tốt có khung không sợ ẩm, đệm tháo rời cất được, kích thước chừa đủ lối đi và đủ nặng để gió không nhấc lên. Bốn tiêu chí đó quan trọng hơn kiểu dáng, vì kiểu dáng nào rồi cũng xấu đi nếu vật liệu sai. Sau đó mới tới cách chọn mua theo nhu cầu sử dụng và các gợi ý theo từng loại không gian.