Chiều cao mặt ngồi sofa: đo theo khoeo chân người dùng, không đo theo cảm giác

Chiều cao mặt ngồi là khoảng cách từ sàn lên bề mặt đệm ngồi. Nghe đơn giản, nhưng đây là số đo quyết định nhiều thứ nhất trong trải nghiệm sử dụng: bàn chân có chạm sàn không, đùi có bị đè không, và quan trọng nhất là bạn có đứng dậy được một cách nhẹ nhàng hay không. Một chiếc sofa rộng rãi, đẹp, đúng phong cách vẫn có thể bị bỏ xó chỉ vì mặt ngồi lệch vài centimet so với cơ thể người dùng chính.

Vì sao cùng một chiếc ghế mà mỗi người cảm nhận một khác

Câu trả lời nằm ở chiều cao khoeo chân. Khoeo chân là phần hõm phía sau đầu gối. Khi bạn ngồi trên một mặt phẳng với bàn chân đặt sát sàn và cẳng chân vuông góc, khoảng cách từ sàn lên đến mép dưới của đùi ngay tại vị trí khoeo chính là chiều cao khoeo chân của bạn.

Đây là số đo nhân trắc mang tính cá nhân, phụ thuộc chiều dài cẳng chân chứ không phụ thuộc chiều cao tổng thể. Hai người cùng chiều cao vẫn có thể chênh nhau đáng kể về chiều cao khoeo. Vì vậy, suy ra mặt ngồi phù hợp từ chiều cao cơ thể là cách làm hay sai.

Nguyên tắc quan hệ giữa mặt ngồi và khoeo chân

Nguyên tắc chung được dùng trong thiết kế ghế ngồi là mặt ngồi nên bằng hoặc thấp hơn một chút so với chiều cao khoeo chân của người dùng, tính ở trạng thái ghế đã lún khi có người ngồi. Lý do rất cơ học:

• Mặt ngồi cao hơn khoeo chân: bàn chân không chạm sàn hoặc chỉ chạm mũi chân. Trọng lượng cẳng chân treo lơ lửng, mép trước đệm đè vào mặt sau đùi. Ngồi lâu sẽ tê chân, người dùng buộc phải xoay ngang hoặc ngồi lệch để chống lại.
• Mặt ngồi thấp hơn khoeo chân quá nhiều: đầu gối bị đẩy lên cao hơn hông, cột sống bị kéo về tư thế cong lưng, khớp gối gập sâu. Dễ chịu trong thời gian ngắn nhưng khó thoát ra.
• Vùng hợp lý: bàn chân đặt bằng cả bàn xuống sàn tự nhiên, đùi gần như song song với sàn hoặc hơi dốc xuống, mép trước đệm không tì vào mặt sau đùi.

Đây là nguyên tắc định hướng, không phải công thức có đáp án duy nhất. Thói quen ngồi bắt chéo chân hay việc có dùng gác chân đều làm dịch chuyển vùng hợp lý này.

Bảng tham chiếu chiều cao mặt ngồi theo nhóm sản phẩm

Bảng dưới đây tổng hợp các khoảng số đo thường gặp trên thị trường sofa, dùng để hình dung trước khi đi xem hàng. Đây là khoảng tham chiếu quan sát được, không phải tiêu chuẩn quốc gia và cũng không phải quy định kỹ thuật nào cả. Mỗi nhà sản xuất tự chọn thông số riêng theo thị hiếu và phong cách sản phẩm, nên hoàn toàn có những mẫu nằm ngoài bảng này.

Đọc bảng này theo hướng loại trừ thì đúng hơn là theo hướng chọn. Nó giúp bạn biết một mẫu sofa nằm ở nhóm nào và cần thử kỹ điều gì, chứ không thay được việc ngồi thử và đo thật.

Quy trình đo: từ cơ thể bạn đến chiếc ghế

Phần A: đo chiều cao khoeo chân của người dùng chính

1. Chọn một chiếc ghế cứng có mặt ngồi phẳng, không lún. Ghế ăn thường phù hợp.
2. Ngồi thẳng lưng, hai bàn chân đặt bằng cả bàn xuống sàn, cẳng chân vuông góc với sàn. Bỏ giày, hoặc ghi chú lại nếu đang mang.
3. Dùng thước dây đo từ sàn lên mép dưới của đùi ngay sau đầu gối, tại điểm hõm khoeo. Ghi lại con số.
4. Lặp lại với từng người dùng chính. Nếu chênh lệch lớn, ưu tiên người khó đứng lên nhất thay vì lấy trung bình.

Phần B: đo chiếc sofa

1. Đặt thước vuông góc với sàn, ngay tại cạnh trước của đệm ngồi. Đây là vị trí đùi tiếp xúc, không phải giữa đệm.
2. Đọc số đo khi đệm chưa có người ngồi. Ghi là chiều cao tĩnh.
3. Cho người dùng chính ngồi bình thường, giữ nguyên vài chục giây rồi đo lại tại đúng vị trí đó. Ghi là chiều cao khi tải.
4. So chiều cao khi tải với chiều cao khoeo chân đã đo ở phần A. Đây mới là phép so sánh có ý nghĩa.
5. Kiểm tra tư thế: bàn chân có đặt bằng cả bàn xuống sàn không, có khe hở giữa mép đệm và mặt sau đùi không, đầu gối cao hơn hay thấp hơn hông.
6. Đứng lên khỏi ghế ba lần liên tiếp, không dùng tay chống. Nếu phải lấy đà hoặc bám tay vịn, mặt ngồi đang quá thấp so với bạn.

Sáu bước này mất chưa đến năm phút nhưng loại bỏ được phần lớn rủi ro. Nếu mua trực tuyến, hãy yêu cầu người bán cung cấp chiều cao đo tại cạnh trước đệm và hỏi rõ độ lún, đồng thời đối chiếu không gian phòng bằng công cụ chọn kích thước sofa.

Đo từ sàn hay đo từ mặt thảm

Đo ở giữa đệm thay vì cạnh trước

Nhiều đệm ngồi được tạo hình hơi lõm ở giữa và cao lên ở mép. Đo ở giữa cho ra con số thấp hơn thực tế mà cơ thể cảm nhận, vì phần đè vào đùi là mép trước. Luôn đo tại cạnh trước.

Bỏ qua độ lún của đệm

Đây là lỗi phổ biến nhất. Thông số nhà sản xuất công bố thường là số đo tĩnh. Đệm mút mềm có thể lún đáng kể khi có người ngồi, và mức lún còn tăng theo thời gian khi vật liệu mỏi dần, nên một chiếc ghế vừa vặn lúc mới vẫn có thể trở nên quá thấp sau vài năm. Nếu người dùng có vấn đề khớp gối, nên chọn ghế có chiều cao tĩnh dư ra một chút và đệm thuộc nhóm cứng hơn. Đặc tính vật liệu đệm có ở mục chất liệu.

Không tính chiều dày thảm

Sofa đặt trên thảm dày sẽ có chân lún xuống, làm giảm chiều cao thực so với mặt thảm. Nếu phòng có trải thảm, hãy đo trong điều kiện đã trải thảm, hoặc trừ hao phần chân lún.

Quên quan hệ với bàn nước và tầm mắt

Chiều cao mặt ngồi không tồn tại độc lập. Nó quyết định tầm mắt khi ngồi, từ đó ảnh hưởng vị trí treo màn hình và chiều cao mặt bàn nước. Nguyên tắc thường dùng là mặt bàn nước xấp xỉ ngang hoặc thấp hơn một chút so với mặt ngồi, để lấy đồ mà không phải nhoài người. Xem thêm ở mục bố trí.

Chỉ thử ở tư thế ngồi thẳng

Khi xem hàng người ta thường ngồi thẳng lịch sự trong ba mươi giây, còn ở nhà thì ngả lưng, gác chân, nằm xem phim. Hãy thử cả những tư thế bạn thật sự dùng, vì mặt ngồi thấp thường thoải mái khi ngả nhưng bất tiện khi ngồi thẳng tiếp khách.

Ghế quá thấp gây khó khi đứng lên

Đây là hệ quả ít được cân nhắc lúc mua nhưng lại xuất hiện hằng ngày sau đó. Động tác đứng lên từ ghế đòi hỏi nhóm cơ đùi trước và cơ mông tạo lực nâng toàn bộ trọng lượng cơ thể từ vị trí gối gập sâu. Gối gập càng sâu thì lực cần thiết càng lớn, và mặt ngồi càng thấp thì gối gập càng sâu.

Với người trẻ khỏe, chênh lệch vài centimet chỉ là khác biệt cảm giác. Nhưng khi trong nhà có người cao tuổi, người có vấn đề khớp gối hoặc khớp háng, người đang phục hồi sau chấn thương hay phụ nữ mang thai, ngưỡng này chuyển từ khó chịu sang rào cản thật sự. Biểu hiện thường thấy:

• Phải lấy đà, chồm người ra trước nhiều lần mới đứng được.
• Phải chống hai tay xuống đệm hoặc bám tay vịn để đẩy người lên.
• Tự động tránh ngồi chiếc sofa đó, chuyển sang ngồi ghế ăn dù đang ở phòng khách.
• Ngồi ở mép trước ghế thay vì tựa hẳn vào lưng, vì ngồi mép dễ đứng lên hơn.

Dấu hiệu cuối cùng đáng chú ý nhất: khi thấy ai đó trong nhà thường xuyên ngồi ở mép sofa, rất có thể chiếc ghế đang quá thấp hoặc quá sâu so với họ, chứ không phải họ có thói quen lạ.

Hướng xử lý

Nếu đang chọn mua, hãy lấy chính người khó đứng lên nhất trong nhà làm chuẩn để thử ghế, và ưu tiên mẫu có tay vịn chắc chắn ở độ cao tì tay được. Tay vịn thấp hoặc kiểu mềm gần như không hỗ trợ được động tác này.

Nếu ghế đã mua, có vài cách can thiệp: thay đệm ngồi cứng hơn để giảm lún, đặt thêm tấm nâng cứng dưới đệm, hoặc thay chân ghế cao hơn nếu khung cho phép và chân bắt bằng bulông tháo được. Lưu ý mỗi thay đổi đều làm dịch chuyển tỷ lệ chung: nâng chân lên khiến lưng tựa thấp đi tương đối và gầm ghế hở nhiều hơn. Nên thử một mức nhỏ trước.

Ghi nhớ khi đi mua

• Đo chiều cao khoeo chân của người dùng chính trước khi đi xem hàng.
• Mang theo thước dây, đo tại cạnh trước đệm, cả khi không tải và khi có người ngồi.
• Coi mọi bảng số đo, kể cả bảng trong bài này, là điểm khởi đầu để so sánh chứ không phải kết luận. Mỗi nhà sản xuất một khác.
• Kiểm tra động tác đứng lên ba lần không dùng tay, ngay tại chỗ.
• Đối chiếu với chiều cao bàn nước và độ dày thảm dự kiến.

Chiều cao mặt ngồi là số đo rẻ nhất để kiểm tra và đắt nhất để sửa sai. Năm phút với chiếc thước dây đáng giá hơn nhiều so với việc đọc thông số trên trang sản phẩm. Tham khảo thêm các số đo liên quan ở mục kích thước và kinh nghiệm ở mục chọn mua.