Đặt cạnh nhau trên quầy mẫu, một tấm da PU và một tấm simili PVC nhìn gần như nhau: cùng bóng nhẹ, cùng vân hạt, cùng cảm giác “trông như da”. Khác biệt chỉ lộ ra sau vài năm ngồi, và lộ ra theo hai hướng trái ngược. Hiểu hai hướng đó thì việc chọn vật liệu bọc bớt đi phần lớn rủi ro.
Lớp phủ polyurethane và lớp nhựa PVC: khác nhau ngay từ vải nền
Cả hai đều là vật liệu nhiều lớp: một tấm vải nền, một lớp nhựa phủ lên trên, rồi ép vân tạo hạt da. Điểm khác nằm ở loại nhựa và cách nó bám vào vải.
Da PU dùng lớp phủ polyurethane, cấu trúc mạch dài và đàn hồi, tráng được thành màng rất mỏng mà vẫn dẻo trên nền vải dệt kim hoặc vải không dệt mềm. Kết quả là tấm da rủ, gập theo tay, ép vân sâu mà không bợt.
Simili PVC dùng nhựa polyvinyl chloride, bản thân cứng và giòn, muốn mềm phải trộn thêm chất hóa dẻo. Lượng chất hóa dẻo này quyết định tấm simili mềm hay cứng, và cũng là nguyên nhân của mọi chuyện xảy ra về sau. Nền vải của simili thường dệt thoi, dày và chịu kéo tốt hơn.
Vì sao tấm da PU sờ ấm tay hơn tấm simili
Màng polyurethane mỏng và nhiều vi lỗ hơn nên dẫn nhiệt chậm, ngồi lâu ít bí. Màng PVC gần như kín: mùa hè đọng mồ hôi ở lưng và mặt sau đùi, mùa lạnh chạm vào thấy lạnh hơn hẳn. Cảm giác dính da khi ngồi ghế chờ nơi công cộng vào trưa hè chính là từ đó.
Da PU xuống cấp bằng cách bong vảy khỏi vải nền
Polyurethane sợ nước theo một kiểu rất riêng: hơi ẩm len vào màng và cắt dần mạch phân tử, càng nhanh khi nhiệt độ cao. Với khí hậu nồm ẩm miền Bắc hay độ ẩm quanh năm vùng ven biển, đồng hồ đếm ngược chạy từ ngày tấm da rời xưởng, kể cả khi chưa ai ngồi lên.
Dấu hiệu đi theo thứ tự khá cố định:
- Mặt da mất bóng, sờ thấy hơi dính ở vùng tì tay
- Vảy nhỏ li ti bong ra, dính vào quần áo sẫm màu
- Vảy lan thành mảng, lộ nền vải trắng hoặc xám bên dưới
- Mảng bong loang từ mép ngồi, tựa lưng, tay vịn ra khắp mặt tiếp xúc
Khó chịu nhất là bong tróc không sửa được: dán vá hay phun phủ chỉ kéo dài thêm ít lâu, vì phần da chưa bong cũng đã ở cùng giai đoạn lão hóa. Lối ra là bọc lại lớp vật liệu bề mặt khi khung và đệm còn tốt.
Simili PVC xuống cấp bằng cách chai cứng rồi nứt theo nếp gấp
PVC không thủy phân như PU. Thay vào đó, chất hóa dẻo trong tấm simili từ từ bay hơi và di trú ra bề mặt suốt vòng đời sản phẩm; mất chất hóa dẻo, tấm nhựa quay về bản chất giòn ban đầu.
Vì thế simili hiếm khi bong vảy, nó cứng lại. Đầu tiên là mặt ghế bớt mềm, gập tay thấy đanh. Sau đó là những đường nứt chân chim ở chỗ chịu gấp nhiều nhất: rãnh giữa nệm ngồi và tựa lưng, mép trước nệm, đường bo tay vịn. Nứt đủ sâu thì rách dọc đường chỉ may và mở rộng nhanh, vì mỗi lần ngồi là một lần kéo căng.
Điểm cộng là quá trình đó chậm và có báo trước. Bộ simili chai cứng vẫn dùng được vài mùa, còn bộ da PU bong vảy thì nhìn hỏng ngay dù độ bền cơ học chưa mất.
Đối chiếu da PU và simili PVC theo các tiêu chí bọc sofa
| Tiêu chí | Da PU | Simili PVC |
|---|---|---|
| Lớp phủ | Polyurethane, màng mỏng đàn hồi | PVC trộn chất hóa dẻo, màng dày |
| Cảm giác chạm | Mềm, ấm, gần da thật | Đanh, bóng nhựa, mát lạnh mùa lạnh |
| Độ thoáng khi ngồi lâu | Khá, ít đọng mồ hôi | Kém, dễ dính lưng mùa nóng |
| Mùi lúc mới | Nhẹ, bay nhanh | Nặng mùi nhựa, cần thoáng khí lâu |
| Kiểu hỏng chính | Bong vảy, tróc mảng lộ vải nền | Chai cứng, nứt chân chim rồi rách |
| Chịu ẩm cao kéo dài | Kém, điểm yếu lớn nhất | Tốt hơn rõ rệt |
| Chịu nắng chiếu trực tiếp | Kém, bong tróc sớm | Khá hơn, nhưng bạc màu và cứng nhanh |
| Lau nước, đồ ăn đổ | Lau khô ngay, kỵ dung môi mạnh | Lau thoải mái hơn, ít ngấm |
| Chống xước móng thú cưng | Dễ xước lộ nền vải | Màng dày nên đỡ hơn |
| Bọc đường cong, chi tiết chần | Dễ tạo nếp, may nét hơn | Cứng tay, khó ôm chi tiết nhỏ |
| Giá vật liệu | Cao hơn nhiều lần tùy hạng | Rẻ nhất nhóm vật liệu bọc phổ thông |
| Khi đã hỏng | Không vá được, phải bọc lại | Trì hoãn được ít lâu rồi cũng bọc lại |
Phòng khách đón nắng chiều: simili trụ được lâu hơn da PU
Ban công hay cửa kính lớn hứng nắng buổi chiều là môi trường khắc nghiệt nhất cho mọi loại giả da: mặt ghế bị nắng táp nóng hơn nhiệt độ phòng rất nhiều, tia cực tím thì cắt mạch polymer suốt nhiều giờ mỗi ngày.
Trong tình huống đó, simili PVC giữ được bề mặt lâu hơn: công thức PVC dễ đưa thêm phụ gia ổn định nhiệt và chống tia cực tím, màng dày cũng che chắn cho vải nền. Da PU chịu hai đòn cùng lúc, tia cực tím phá màng từ trên xuống còn nhiệt cộng ẩm đẩy nhanh thủy phân từ trong ra. Vệt bong đầu tiên xuất hiện đúng ở dải nắng quét qua mỗi chiều, phần trong bóng râm vẫn nguyên, thành ra hỏng loang lổ một nửa.
Nói cho công bằng, simili trụ lâu hơn không có nghĩa là đẹp lâu hơn: ghế phơi nắng chiều bạc màu rõ, mảng sáng mảng tối, mất chất hóa dẻo nhanh nên chai cứng sớm. PU hỏng bề mặt, PVC hỏng màu và độ dẻo. Cả hai đều nên che rèm mỏng hoặc kê lệch khỏi vệt nắng, đây vẫn là biện pháp rẻ nhất. Xem thêm cách xử lý hư hỏng thường gặp trên mặt ghế.
Chỗ da PU thua simili dù thường được bán với giá cao hơn
Da PU thắng gần như mọi tiêu chí cảm quan: mềm hơn, thoáng hơn, ít mùi hơn, nhìn sang hơn. Nhưng ở khoản quan trọng nhất với người dùng phổ thông là tuổi thọ trong điều kiện thật, nó lại thua.
- Độ ẩm: mùa nồm kéo dài rút ngắn đáng kể vòng đời một tấm PU, còn tấm PVC gần như không hề hấn.
- Lau chùi: lớp phủ PU mỏng, gặp cồn mạnh hoặc chất tẩy là mờ và bợt; PVC chịu được nhiều hơn hẳn.
- Xước: một vết móng mèo trên PU là lộ ngay nền vải sáng màu.
- Giá: chênh lệch đủ lớn để cùng số tiền đó, người mua chọn simili trên khung tốt thay vì PU trên khung xoàng, mà khung mới quyết định sofa dùng được bao lâu.
Nếu ngân sách vượt lên được một bậc, hãy đối chiếu với các lựa chọn trong nhóm vật liệu da bọc sofa trước khi chốt.
Khi da PU và simili không đứng chung một phép so sánh
Có những trường hợp hai vật liệu này không thay thế được cho nhau, cân đo từng tiêu chí thành vô nghĩa.
- Ghế phải khử khuẩn thường xuyên. Nơi lau dung dịch sát khuẩn nhiều lần mỗi ngày thì chỉ PVC đứng được, PU bợt màng rất nhanh.
- Phòng ngủ trẻ nhỏ, phòng kín ít thông gió. Mùi nhựa của simili mới tồn tại lâu, đây là lúc PU thắng rõ và không nên đổi vì giá.
- Sofa nhiều chi tiết cong, chần rút khuy. Simili quá cứng để ôm đường bo nhỏ, ép vào sẽ nhăn dồn ở góc; kiểu dáng đã quyết định vật liệu.
- Nhu cầu dùng trên mười năm. Cả hai đều không phải câu trả lời; hãy nhìn sang da thật hoặc vải bọc tháo giặt tại trang tổng hợp chất liệu bọc.
- Ghế đặt ngoài trời. Không loại nào chịu được mưa nắng trực tiếp, so ở đây chỉ là chọn cái nào hỏng chậm hơn vài tháng.
Nhà nào nên bọc da PU, nhà nào nên bọc simili PVC
Chọn da PU khi: phòng khách khô ráo, thông gió tốt, mặt ghế không bị nắng táp; người dùng chủ yếu là người lớn, ít ăn uống trên sofa; bạn ưu tiên cảm giác ngồi trong vài năm rồi tính chuyện thay mới; hoặc mẫu ghế nhiều chi tiết bo cong.
Chọn simili PVC khi: nhà vùng ẩm cao hoặc có mùa nồm rõ rệt; mặt ghế không tránh được nắng chiều; có trẻ nhỏ, có thú cưng, cần lau mỗi ngày; ngân sách cần dồn cho khung và đệm; hoặc ghế dùng tạm cho nhà thuê, quán nhỏ.
Mẹo phân định nhanh: nếu bận tâm về cảm giác lúc ngồi thì nghiêng về PU, còn nếu bận tâm về chuyện gì xảy ra khi có người làm đổ nước ngọt lên ghế thì nghiêng về PVC. Chốt xong vật liệu, phần còn lại là kích thước và kiểu dáng, tham khảo hướng dẫn chọn mua sofa và nhóm sofa góc.