Chất liệu
Đệm lông vũ: cảm giác ngồi và cái giá phải trả hằng tuần
Đứng dậy khỏi đệm lông vũ, vết lõm hình người nằm nguyên đó cho tới khi có người vỗ. Chi tiết nhỏ này giải thích gần hết những gì cần biết về vật liệu.
Đứng dậy khỏi một chiếc ghế bọc đệm lông vũ, bạn sẽ thấy vết lõm hình người còn nguyên trên mặt ngồi. Nó không tự đầy lại. Trên đệm mút, vết lõm ấy biến mất trong vài giây; trên đệm lông vũ, nó nằm đó cho tới khi có bàn tay vỗ vào. Chi tiết rất nhỏ này giải thích gần như toàn bộ những gì cần biết về vật liệu: một cảm giác ngồi không loại nào thay được, đi kèm một khoản công sức phải trả đều đặn mỗi tuần.
Ruột lông vũ thật ra gồm những phần nào
Chữ “lông vũ” trên tem sản phẩm gộp chung hai thứ khác hẳn nhau. Lông tơ là chùm sợi mảnh tỏa ra từ một tâm, không có cọng cứng, nhẹ và giữ được nhiều khí trong lòng chùm. Lông cánh có cọng chạy giữa, phiến lông phẳng, nặng và cứng hơn, tạo độ nảy nhẹ nhưng chính cái cọng ấy là thứ hay chọc xuyên vải.
Ruột đệm sofa hầu như luôn là hỗn hợp của hai loại. Tỉ lệ lông tơ càng cao thì đệm càng mềm, càng nhẹ và càng đắt; tỉ lệ lông cánh cao thì rẻ hơn, chắc tay hơn nhưng dễ lổn nhổn khi lông dồn. Tỉ lệ cụ thể tùy từng nhà sản xuất, và nhiều nơi không công bố, nên đây là câu bạn phải hỏi thẳng.
Bao ngoài khối lông là một lớp vỏ trong dệt rất sít, gọi là lớp chống thấu, có nhiệm vụ giữ cọng lông không xuyên ra ngoài. Lớp này thường được chia ngăn bằng các đường may dọc để lông không dồn hết về một phía. Ruột chia càng nhiều ngăn thì càng đỡ công chỉnh, nhưng bề mặt cũng bớt phẳng.
Trên thị trường có ba kiểu dựng ruột phổ biến: ruột toàn lông vũ, lõi mút bọc lông vũ, và lõi lò xo túi bọc lông vũ. Hai kiểu sau mượn lõi để giữ dáng và chỉ dùng lớp lông ở ngoài để lấy cảm giác mềm, nên nói tới “đệm lông vũ” mà chưa hỏi kiểu dựng thì bạn đang bàn về ba sản phẩm rất khác nhau.
Vì sao lông vũ ôm người mà không đỡ người
Khác biệt gốc nằm ở cơ chế chịu lực. Một khối mút khi bị nén sẽ tích lực trong thành các ô khí và đẩy ngược lại cơ thể, đó là cái ta gọi là độ nâng đỡ. Khối lông vũ thì không: lực ép chỉ đẩy khí thoát ra khỏi các chùm sợi, các chùm trượt lên nhau rồi nằm yên ở vị trí mới. Không có lực đẩy ngược, chỉ có sự nhường chỗ.
Hệ quả là cơ thể lún xuống cho tới khi khối lông đủ chặt để dừng lại, và đường lún ấy không có ngưỡng cứng rõ ràng. Ngồi ngả người xem phim thì đây là cảm giác dễ chịu bậc nhất, vì đệm ôm theo từng đường cong thay vì chống lại chúng. Nhưng ngồi thẳng lưng để làm việc, ăn cơm hay tiếp khách thì phần hông chìm sâu hơn đầu gối, cơ lưng phải giữ tư thế thay cho đệm và mỏi đến sớm hơn.
Vài đặc điểm nhỏ khác cũng thuộc về cảm giác ngồi: có tiếng sột soạt rất khẽ khi bạn đổi tư thế, mặt đệm hơi mát trong phút đầu rồi ấm dần vì lông giữ nhiệt cơ thể, và người lớn tuổi thường thấy khó đứng lên hơn do không có gì đẩy lại từ bên dưới. Riêng ở vị trí gối tựa lưng và gối trang trí, lông vũ gần như không có nhược điểm, vì lưng không cần được nâng đỡ theo kiểu mặt ngồi cần.
Cái giá phải trả hằng tuần
Phần chi phí thật của đệm lông vũ không nằm hết ở lúc mua. Nó được trả dần bằng thời gian, mỗi tuần một ít, và đây là chỗ nhiều gia đình vỡ mộng sau vài tháng.
| Việc phải làm | Đệm mút | Lõi mút bọc lông vũ | Ruột toàn lông vũ |
|---|---|---|---|
| Vỗ lại sau mỗi lần ngồi | Không cần | Vuốt nhẹ bề mặt | Cần, vài nhát mỗi lần |
| Nhấc ra vỗ kỹ | Không cần | Hằng tuần | Hằng tuần, cả hai mặt bên |
| Đảo đầu và lật mặt | Theo tháng | Theo tuần | Theo tuần, kèm dồn lông về giữa |
| Sờ tìm cọng lông chọc ra | Không có | Thỉnh thoảng | Thường xuyên ở vùng mép |
| Hong thoáng cho khô ẩm | Ít khi | Theo mùa | Theo mùa, bắt buộc sau mùa mưa |
| Mức lõm thấy được sau một buổi tối | Gần như không | Nhẹ, tự đầy phần lớn | Rõ, phải vỗ mới đầy |
Bỏ quên chừng hai tuần là đủ để thấy hậu quả: lông dồn về hai đầu tấm đệm, phần giữa mỏng đi, ngồi xuống có cảm giác chạm nền cứng bên dưới. Việc này còn khắc phục được bằng vài buổi vỗ và dồn lại, nhưng nếu để kéo dài nhiều tháng thì các chùm lông bị nén bết vào nhau và không phồng lại như cũ nữa.
Về giá, đệm lông vũ đắt hơn đệm mút cùng kích thước, và trong nội bộ nhóm lông vũ thì ruột thiên lông tơ đắt hơn hẳn ruột thiên lông cánh, còn kiểu lõi mút bọc lông nằm ở khoảng giữa. Điều cần nói rõ là phần chênh đó mua được cảm giác ôm và khả năng phục hồi mỗi khi vỗ, chứ không mua được sự nhàn. Trả nhiều tiền hơn ở đây thường đồng nghĩa với chăm nhiều hơn, không phải ít hơn.
Người mua hay hiểu sai ở bốn chỗ
- “Đắt hơn nên bền hơn mút.” Bền theo nghĩa khác. Khối lông không rã vụn như mút tỉ trọng thấp, nhưng nó mất dần độ phồng và tới lúc phải nạp bổ sung hoặc thay ruột. Mút thì hỏng theo kiểu xẹp lún và không hồi lại được.
- “Ngồi xong lõm sâu là hàng lỗi.” Lõm là đặc tính, không phải lỗi. Thứ đáng lo là vỗ xong mà phần giữa vẫn mỏng hơn hai đầu.
- “Ruột toàn lông vũ mới là hàng xịn.” Toàn lông vũ cho cảm giác mềm nhất nhưng cũng đòi công chăm nhiều nhất. Với gia đình dùng sofa mỗi ngày, kiểu lõi mút bọc lông thường là lựa chọn sống được lâu hơn.
- “Cọng lông chọc ra là do lông kém.” Phần lớn trường hợp là do lớp vỏ trong dệt chưa đủ sít hoặc đã mòn, chứ không phải do chất lông. Chất lượng vải vỏ quyết định chuyện này nhiều hơn.
Bảy bước thử một bộ sofa đệm lông vũ tại chỗ
- Ngồi liền mười phút ở đúng tư thế bạn dùng nhiều nhất trong ngày, không phải tư thế ngả người thoải mái nhất.
- Đứng lên, nhìn vết lõm còn lại và đếm xem cần bao nhiêu nhát vỗ để mặt đệm phẳng lại.
- Hỏi tỉ lệ lông tơ và lông cánh trong ruột. Nếu người bán không trả lời được, hãy mặc định đó là hỗn hợp thiên lông cánh.
- Hỏi ruột có chia ngăn hay không, và xin mở khóa kéo để nhìn tận mắt lớp vỏ trong.
- Vuốt lòng bàn tay dọc theo các đường mép và góc đệm, nơi cọng lông hay chọc ra trước nhất.
- Hỏi rõ nhà sản xuất có nhận nạp bổ sung lông hoặc bán ruột thay thế về sau không.
- Trả lời thật câu cuối: trong nhà ai sẽ là người vỗ đệm mỗi ngày. Nếu không có ai, hãy chọn kiểu lõi mút bọc lông.
Vỗ phồng đúng cách và chuyện dị ứng
Trình tự vỗ để lông về đúng chỗ
- Nhấc hẳn tấm đệm ra khỏi khung ghế, không vỗ khi đệm còn nằm tại chỗ vì lực chỉ dồn xuống đáy.
- Dựng đệm đứng lên, dùng lòng bàn tay mở vỗ đều vào hai mặt bên để không khí lùa lại vào giữa các chùm lông. Không dùng nắm đấm, vì lực điểm làm bết lông tại chỗ.
- Cầm hai góc chéo nhau, lắc theo phương dọc vài lần cho lông rơi ngược về vùng giữa đệm.
- Gấp nhẹ tấm đệm theo chiều dài rồi thả ra, động tác này giúp lớp lông sát vỏ tơi trở lại.
- Đặt lại vào khung, đổi đầu tấm đệm mỗi lần và lật mặt mỗi tuần để vùng chịu lực không cố định một chỗ. Cách bảo quản này áp dụng được cho cả gối tựa.
- Với gối tựa, bóp hai đầu gối ép vào giữa rồi đấm rất nhẹ vào phần giữa lưng gối để tạo lại đường cong đỡ lưng.
Ba việc nên tránh: đập tấm đệm vào cạnh bàn hay thành ghế, hút bụi ở mức lực mạnh trực tiếp lên mặt đệm, và giặt ướt ruột tại nhà mà không sấy thật khô. Lông ẩm còn sót lại bên trong sẽ vón thành cục và sinh mùi, và đây là kiểu hỏng khó chữa nhất.
Dị ứng: nhìn đúng thủ phạm
Nhiều người bỏ đệm lông vũ vì nghĩ mình dị ứng với lông. Trong phần lớn trường hợp, thứ gây phản ứng là mạt bụi sinh sôi trong môi trường ẩm và ấm bên trong ruột đệm, cùng lượng bụi hữu cơ còn sót nếu lông chưa được làm sạch kỹ trước khi nhồi. Bản thân sợi lông đã xử lý sạch ít khi là nguyên nhân trực tiếp.
Điều đó dẫn tới ba cách xử lý thực tế. Thứ nhất, lớp vỏ trong dệt sít vừa giữ cọng lông vừa là rào cản cơ học với mạt bụi, nên đây là chi tiết đáng bỏ tiền. Thứ hai, giữ đệm khô: hong nơi thoáng gió, tránh phơi nắng gắt trực tiếp làm giòn sợi, và xử lý ngay sau những đợt mưa dài. Thứ ba, chọn áo bọc ngoài tháo giặt được để có thể vệ sinh định kỳ mà không đụng tới ruột.
Dấu hiệu cần can thiệp khá dễ nhận: hắt hơi hoặc ngứa mũi lặp lại đúng vào lúc ngồi xuống ghế, và mùi ẩm nhẹ bốc lên khi vỗ đệm. Nếu trong nhà đã có người nhạy cảm sẵn với bụi, cách an toàn là chọn kiểu lõi mút bọc lông vũ thay vì ruột toàn lông, giữ được phần lớn cảm giác mềm mà giảm đáng kể khối lông cần chăm sóc.