So sánh
Lò xo túi và lò xo zic zac: ruột ghế nào hợp với cách nhà bạn ngồi
Cùng nằm dưới lớp mút, nhưng một bên chia tải theo từng chiếc túi vải, một bên truyền lực dọc suốt sợi thép uốn sóng. Khác biệt đó lộ rõ nhất khi cả nhà cùng ngồi xuống một lúc.
Hai tấm ruột nằm khuất dưới lớp mút của ghế sofa hiếm khi được ai nhìn tận mắt, nhưng chúng quyết định phần lớn cảm giác lún, độ ồn và tuổi thọ của chiếc ghế. Lò xo zic zac là những sợi thép uốn sóng liên tục, kéo căng ngang hộc đế và giữ hai đầu bằng kẹp. Lò xo túi là hàng trăm lò xo trụ nhỏ, mỗi chiếc nằm gọn trong một túi vải riêng, chỉ làm việc cho phần diện tích ngay phía trên nó. Khác biệt về nguyên lý đó kéo theo gần như mọi khác biệt còn lại.
Sợi thép uốn sóng và tấm túi vải: hai cách đỡ tải khác hẳn nhau
Dàn zic zac hoạt động như một loạt dầm đàn hồi song song. Mỗi sợi được uốn thành các bước sóng đều nhau, gá vào kẹp ở hai mép khung gỗ và căng sẵn một lực nhất định. Ngồi lên, sợi thép võng xuống thành hình cung, rồi bật trả lại. Vì sợi liền một mạch, độ võng ở giữa luôn kéo theo hai đoạn bên cạnh.
Tấm lò xo túi thì ngược lại. Từng lò xo được nén sẵn, bọc trong túi vải không dệt, các túi dán hoặc may liền thành một mảng đặt trong hộc đế. Khi có tải, chiếc túi bị đè sẽ nén, còn chiếc cách đó vài phân gần như đứng yên. Cả tấm cư xử như hàng trăm điểm đỡ độc lập, thay vì vài chục sợi thép chạy dài. Cấu tạo từng kiểu ruột được mô tả kỹ hơn ở nhóm bài lò xo sofa.
Ba người ngồi một lúc: túi chia tải tại chỗ, zic zac truyền lực sang bên
Đây là lúc hai loại ruột bộc lộ rõ nhất bản chất của mình. Trên ghế zic zac, một người nặng ngồi xuống giữa băng làm cả đoạn sợi thép võng theo. Người ngồi cạnh không hề tăng tải nhưng vẫn thấy mặt ngồi của mình nghiêng về phía người kia. Nếu ba người cùng ngồi, phần giữa võng sâu nhất, hai đầu bị nâng lên tương đối, và ai ngồi sát tay vịn sẽ thấy như đang ngồi trên mép dốc.
Trên tấm lò xo túi, vùng lún chỉ lan ra chừng một đến hai hàng túi quanh điểm chịu tải. Ba người ngồi thành ba vùng lún riêng, ranh giới giữa các vùng gần như không nhấc lên. Người nhẹ nhất trong nhà không bị đẩy dạt đi khi có người nặng hơn ngồi xuống cạnh mình. Với ghế băng dài hoặc sofa góc thường xuyên có ba đến bốn người ngồi cùng lúc, khác biệt này cảm nhận được ngay từ buổi tối đầu tiên.
Có một mặt trái ít người nói tới. Vì zic zac phân tán tải ra cả sợi, lực dồn vào một điểm được chia bớt cho vùng xung quanh. Tấm lò xo túi giữ tải tại chỗ, nên nếu nhà có thói quen ngồi đúng một vị trí suốt nhiều năm, đúng cụm túi đó mỏi trước và tạo một hõm rõ ràng trong khi phần còn lại vẫn căng. Ghế zic zac cũng xuống, nhưng xuống đều hơn và ít lộ hõm cục bộ.
Đối chiếu lò xo túi và lò xo zic zac trên các tiêu chí thực dùng
| Tiêu chí | Lò xo túi | Lò xo zic zac |
|---|---|---|
| Đơn vị chịu lực | Từng lò xo trụ trong túi vải riêng | Cả sợi thép uốn sóng chạy suốt hộc đế |
| Khi nhiều người cùng ngồi | Vùng lún tách bạch, ít kéo người bên cạnh | Võng lan theo sợi, người ngồi cạnh bị nghiêng vào |
| Chiều sâu hộc đế cần có | Cần dày, vì phải cộng thân lò xo và tấm nền đỡ | Rất mỏng, chỉ chiếm chiều dày của sợi thép |
| Cảm giác ngồi | Đằm, nâng đều, ít nảy trả | Nảy rõ, bật trả nhanh, có nhịp |
| Kiểu xuống cấp | Hõm cục bộ ở chỗ hay ngồi | Xệ đều cả mặt, mép trước hạ thấp dần |
| Sửa chữa tại nhà | Khó, thường phải thay cả tấm | Dễ, thay từng sợi hoặc từng kẹp |
| Khối lượng ghế | Nặng, khiêng lên tầng vất vả | Nhẹ, dễ vận chuyển và kê dọn |
| Tiếng kêu khi hỏng | Rít nhỏ, sàn sạt, đều theo nhịp nhún | Cạch khô, cọt kẹt, phát ra từ mép khung |
| Giá thành tương đối | Đắt hơn nhiều lần, chênh cả ở công lắp | Rẻ, phần chênh chủ yếu ở chất lượng thép |
| Hợp với dáng ghế | Ghế bệ dày, đế kín, dáng khối | Ghế chân cao, dáng mảnh, mặt ngồi thấp |
Rít vải, cọt kẹt gỗ hay cạch khô ở mép: mỗi loại ruột hỏng một kiểu
Ghế bắt đầu kêu là dấu hiệu sớm nhất, xuất hiện trước cả khi mặt ngồi lún thấy rõ. Tiếng kêu của hai loại ruột không giống nhau, nên chỉ cần nghe kỹ là khoanh được vùng hỏng.
Âm thanh báo lò xo zic zac có vấn đề
- Tiếng cạch khô, gọn, phát ra ở mép ghế: đầu sợi thép đang xê dịch trong kẹp giữ, hoặc kẹp đã bung một chân đinh khỏi khung.
- Tiếng cọt kẹt kéo dài khi nghiêng người: sợi thép cà trực tiếp vào gỗ do lớp nỉ hoặc ống nhựa lót đã mòn hết.
- Tiếng bung mạnh rồi mặt ngồi trũng hẳn một dải: một sợi đã tuột hoặc gãy, các sợi còn lại đang gánh thay.
- Đặc điểm chung: tiếng phát ra ở rìa, đổi theo hướng nghiêng người, và ấn tay vào giữa mặt ngồi thì không kêu.
Âm thanh báo lò xo túi có vấn đề
- Tiếng rít nhỏ, sàn sạt như vải cọ vải: túi đã rách hoặc đường may bung, thân lò xo chạm vào lò xo bên cạnh.
- Tiếng reng mảnh, đanh, lặp đúng một điểm: một vòng dây đã gãy và đầu gãy đang va vào thân lò xo còn lại.
- Tiếng đều theo nhịp nhún, ở đúng chỗ hay ngồi nhất: cụm túi tại đó đã mỏi, nén hết hành trình rồi chạm đáy.
- Đặc điểm chung: tiếng phát ra từ giữa mặt ngồi, đứng yên thì im, và chỉ cần ấn tay lên đúng điểm là tái hiện được.
Cách thử: bỏ hết đệm rời, ngồi lần lượt ba vị trí trên băng, rồi dùng lòng bàn tay ấn dứt khoát theo từng ô tưởng tượng trên mặt ngồi. Ghi lại chỗ nào kêu và kêu ra sao trước khi gọi thợ. Các bước can thiệp cụ thể nằm ở nhóm bài khắc phục lỗi sofa.
Chỗ lò xo túi chịu thua dàn zic zac
Lò xo túi thường được xếp vào nhóm cao cấp hơn, nhưng nó thua ở vài điểm rất thực tế. Thứ nhất là khả năng sửa chữa: một sợi zic zac hỏng thì thợ tháo lớp bọc đáy, thay sợi mới, bấm lại kẹp là xong. Tấm lò xo túi rách vài túi ở giữa thì hầu như phải thay nguyên mảng, vì các túi đã dán liền nhau.
Thứ hai là chiều cao. Tấm lò xo túi buộc phải có nền cứng đỡ bên dưới và lớp nỉ chặn bên trên, cộng lại chiếm nhiều chiều sâu. Ghế dáng mảnh, chân cao, mặt ngồi thấp gần như không lắp được, hoặc lắp vào thì tay vịn hoá thấp lè tè. Dàn zic zac gần như phẳng nên giữ được dáng ghế nguyên bản.
Thứ ba là khối lượng và giá: ghế lò xo túi nặng hơn hẳn, và mức chênh không chỉ nằm ở tấm lò xo mà còn ở phần khung phải làm dày hơn để gánh. Thứ tư là cảm giác. Người quen kiểu ghế bật trả nhanh, ngồi ngắn rồi đứng lên, thường thấy mặt lò xo túi hơi lì và thiếu sức đẩy.
Khi đặt hai loại ruột này lên bàn cân là đặt sai chỗ
Có những trường hợp việc chọn một trong hai không còn ý nghĩa. Rõ nhất là khi chúng nằm chung trong một chiếc ghế: nhiều mẫu dùng dàn zic zac làm nền căng đỡ bên dưới, rồi đặt tấm lò xo túi lên trên. Ở đó zic zac đóng vai trò tấm nền có độ nhún, còn lò xo túi lo phần chia tải bề mặt. Hai thứ bổ sung cho nhau chứ không thay thế nhau.
Ghế gấp mở, ghế thư giãn có bản lề duỗi chân hay ghế mặt ngồi rất mỏng cũng không còn chỗ cho tấm lò xo túi, nên câu hỏi đúng ở đó là chọn loại thép và mật độ sợi zic zac. Ngược lại, với ghế bệ liền sàn không có khoảng hở dưới đáy để căng sợi, zic zac mới là thứ không lắp được. Cả hai trường hợp, chất lượng lớp mút phía trên còn ảnh hưởng tới cảm giác ngồi nhiều hơn kiểu lò xo.
Chọn lò xo túi hay lò xo zic zac theo từng tình huống nhà ở
- Nhà đông người, ghế băng dài hay có ba người ngồi cùng lúc: chọn lò xo túi. Đây là tình huống mà ưu thế chia tải độc lập trả lại giá trị rõ nhất.
- Chênh lệch cân nặng lớn giữa các thành viên: chọn lò xo túi, để người nhẹ không bị kéo dạt về phía người nặng.
- Ghế dáng mảnh, chân cao, mặt ngồi thấp, phòng nhỏ: chọn zic zac. Lò xo túi sẽ phá dáng ghế và đội mặt ngồi lên.
- Nhà thuê, hay chuyển chỗ ở, cầu thang hẹp: chọn zic zac vì nhẹ và tháo lắp dễ.
- Ưu tiên tự sửa được, không muốn phụ thuộc thợ: chọn zic zac, vì thay sợi và bấm kẹp là việc trong tầm tay.
- Thích ngồi bật trả nhanh, ngồi ngắn rồi đứng dậy: chọn zic zac. Thích ngồi đằm, ngồi lâu, xem phim cả buổi tối: chọn lò xo túi.
- Ngân sách hạn chế: chọn zic zac loại thép tốt, mật độ sợi dày, thay vì lò xo túi giá rẻ với túi vải mỏng. Một dàn zic zac làm chuẩn bền hơn hẳn một tấm lò xo túi làm ẩu.
Hai tiêu chí quyết định là số người ngồi cùng lúc và chiều sâu hộc đế mà dáng ghế cho phép. Chúng thường loại bớt một lựa chọn ngay từ đầu, phần còn lại chỉ là cân giữa túi tiền và thói quen ngồi. Cách đọc thông số ruột ghế khi đi xem hàng nằm ở nhóm bài kinh nghiệm chọn mua.