Foam PU thường và foam HR: đọc độ bật lại bằng bàn tay và hông

Hai tấm mút cắt cùng một ngày, cùng dày mười phân, cùng màu vàng ngà, đặt cạnh nhau trên mặt bàn thì người mua khó chỉ ra tấm nào đắt hơn. Ấn xuống, cả hai đều lún. Buông tay, cả hai đều phồng lên. Khác biệt giữa foam PU thường và foam HR chỉ lộ ra khi ngồi xuống rồi đứng dậy vài lần, và nó lộ ra ở nơi ít ai để ý: không phải lúc ngồi, mà đúng giây rời khỏi ghế.

Foam PU và foam HR: cùng gốc polyurethane, khác nhau ở khâu tạo bọt

Cả hai đều là mút polyurethane, đều sinh ra từ phản ứng giữa polyol và isocyanate, đều nở thành khối rồi được xẻ lớp. Chữ HR viết tắt cho high resilience, tức đàn hồi cao, và đó là một dòng riêng bên trong họ mút PU chứ không phải vật liệu khác họ. Cách nói chuẩn hơn phải là mút PU thông thường đối chiếu mút PU đàn hồi cao.

Đường chia nằm ở cấu trúc ô khí. Mút PU thường có các ô tương đối đều nhau, kích thước xấp xỉ, vách mỏng và giống nhau. Mút HR có ô lệch cỡ, to nhỏ xen kẽ, vách chỗ dày chỗ mỏng. Chính sự lộn xộn đó tạo ra đường cong chịu tải khác biệt: nén nhẹ thì mềm, nén sâu thì cứng lên rất nhanh. Khoảng chênh giữa hai mức nén ấy gọi là hệ số nâng đỡ, và đây là chỗ mút HR bỏ xa mút PU thường.

Hệ quả rất cụ thể. Trên tấm PU thường, lực cản tăng khá đều theo độ lún, nên tấm mút cứ tiếp tục nhường cho tới lúc hông chạm đáy khung. Trên tấm HR, vài phân đầu vẫn mềm, nhưng càng xuống sâu mút càng chống lại mạnh, tạo một tầng đỡ vô hình trước khi chạm ván. Người ngồi cảm nhận điều này như là có đáy mà không thấy cứng.

Tỷ trọng là chỉ số hay được nhắc nhất khi hỏi mua đệm mút, nhưng nó chỉ nói được một nửa. Tỷ trọng cho biết trong khối mút có bao nhiêu vật liệu; đàn hồi cho biết mút trả lực về nhanh hay chậm. Thứ làm nên tên gọi của HR là tốc độ hồi hình, không phải cân nặng.

Độ bật lại của foam HR đến với người ngồi qua ba kênh nào

Trong phòng thí nghiệm, người ta thả một viên bi thép từ độ cao cố định xuống mặt mút rồi đo chiều cao nảy lên. Người đi mua sofa không mang bi thép theo, và cũng không cần. Độ bật lại đến với cơ thể qua ba kênh, cả ba đều đọc được trong vòng một phút.

Gan bàn tay: tấm mút đuổi theo ngón tay nhanh cỡ nào

Ấn thẳng gan bàn tay xuống giữa đệm, giữ ba giây rồi nhấc lên dứt khoát. Với mút PU thường, mặt mút dâng lên chậm, tay đã rời hẳn mà vết lõm còn nằm lại một nhịp mới đầy. Với mút HR, mặt mút bám theo gan bàn tay gần như không kịp tách ra. Đây là kênh dễ đọc nhất nhưng cũng dễ bị đánh lừa nhất, vì lớp vải bọc dày hoặc lớp gòn phủ mặt che bớt phản ứng của lõi.

Mép đùi sau: chỗ mút PU thường lộ ra sớm nhất

Ngồi bình thường, hai bàn chân chạm sàn, rồi chú ý phần đùi sau tì lên mép trước đệm. Trên mút PU thường, sau vài phút vùng đó bị ép dẹt và hơi tê, vì mút đã lún tới ngưỡng rồi ở lại đó, biến mép đệm thành một cạnh tương đối cứng. Trên mút HR, mép vẫn giữ được độ đầy, đùi sau tì vào một khối còn phồng chứ không phải cạnh đã xẹp. Người ngồi lâu cảm nhận điều này rõ hơn bất kỳ chỉ số nào ghi trên phiếu kỹ thuật.

Lực đẩy đúng lúc rời ghế

Đây là kênh trung thực nhất. Khi đứng dậy, cơ thể dồn trọng lượng về phía trước và ép sâu vào phần mút dưới hông. Mút HR trả lực về ngay trong nhịp đó, người ngồi thấy ghế tiễn mình lên một đoạn. Mút PU thường không có nhịp trả này; nó chỉ nhường, nên đùi trước và bụng phải làm hết phần việc. Với người lớn tuổi hoặc người có vấn đề ở đầu gối, một nhịp đẩy đó quan trọng hơn cả chuyện mút êm hay không êm.

Ngồi xuống đứng lên liên tiếp: cách đọc phản ứng ngay tại chỗ bán

Bài thử này mất chưa tới một phút và không cần dụng cụ gì. Cách làm:

1. Ngồi hẳn vào lòng ghế, dựa lưng, để lún ổn định khoảng ba giây.
2. Đứng dậy bình thường, không chống tay vào tay vịn.
3. Lặp lại đủ năm lượt, giữ nhịp đều, không nghỉ giữa chừng.
4. Sau lượt cuối, lùi lại và nhìn thẳng vào mặt đệm trong năm giây.

Có ba thứ cần đọc. Thứ nhất là độ sâu lún giữa lượt đầu và lượt cuối: mút PU thường lún sâu dần vì khí trong ô chưa kịp hồi, còn mút HR gần như giữ nguyên ở cả năm lượt. Thứ hai là vết hằn sau khi đứng lên: mặt mút HR trở về gần phẳng trong vài giây, mút PU thường để lại một lòng chảo mờ còn nhìn thấy được. Thứ ba là công sức phải bỏ ra ở lượt thứ năm so với lượt đầu; nếu tới lượt cuối bạn phải gồng thêm để rời ghế, tấm mút đó đang nhận năng lượng của bạn mà không trả lại.

Lưu ý khi thử ở nơi bán: ghế mẫu đã có hàng trăm lượt ngồi trước bạn, nên nó phản ánh tình trạng mút sau một giai đoạn dùng chứ không phải mút mới. Điều đó lại có ích, vì nếu ghế mẫu đã võng thấy rõ ở hai vị trí ngồi quen thuộc, hãy xem đó là dự báo chứ không phải tai nạn riêng của chiếc ghế ấy.

Đối chiếu foam PU thường và foam HR trên những gì người mua sờ được

Những chỗ foam HR chịu thua foam PU thường

• Đệm mỏng và ghế thấp: khi lớp mút không đủ dày, phần nén sâu bị khung chặn ngay từ đầu, đường cong nâng đỡ của HR không kịp làm việc. Tiền bỏ thêm gần như không đổi lấy được cảm giác nào.
• Chi tiết tạo hình: tay vịn bo tròn, gờ nổi, mép vát cần vật liệu giữ nét sau khi cắt. Mút PU thường ăn dao gọn hơn, còn mút HR có xu hướng phồng trả lại làm nhòe đường nét.
• Người nhẹ cân: nếu trọng lượng không đủ đưa tấm mút vào vùng nén sâu, người ngồi chỉ chạm phần mềm phía trên và sẽ thấy hai loại gần như giống nhau.
• Người thích cảm giác chìm: nhịp đẩy trả liên tục của mút HR làm họ thấy như ghế không cho nghỉ. Đây là chuyện gu ngồi, không phải chuyện chất lượng.
• Chi phí trên bộ lớn: càng nhiều chỗ ngồi thì khoản chênh càng nhân lên. Với sofa góc nhiều mảnh, tiền chênh có thể đủ để nâng cấp cả lớp vải bọc.

Khi hai loại mút này không đứng cùng một chỗ để đem ra cân

Mút lót tay vịn và mút bọc thân ghế không chịu tải theo phương thẳng đứng, không có chuyện nén sâu, nên đàn hồi cao chẳng có chỗ thể hiện; ở đó thứ cần là mút mềm, dễ ôm theo khung và rẻ. Lớp phủ mặt trên cùng của đệm ngồi cũng vậy: nó chỉ làm mềm điểm tiếp xúc đầu tiên, phần đỡ thật nằm ở lõi bên dưới. Nhiều đệm tốt dùng đúng cách phân vai này, lõi HR ở giữa và lớp mút mềm rẻ tiền phủ ngoài.

Với đệm tựa lưng nhồi gòn hoặc lông vũ, so sánh cũng hết nghĩa, vì cảm giác ở đó do vật liệu nhồi và cách chia ngăn quyết định. Còn khi đệm ngồi đặt trên hệ lò xo túi độc lập, phần lớn việc nâng đỡ đã do lò xo đảm nhiệm; tấm mút bên trên chủ yếu điều chỉnh cảm giác bề mặt, chọn HR cho lớp này thường là trả tiền cho thứ đã có sẵn ở tầng dưới.

Ai nên dừng ở foam PU thường, ai nên trả thêm cho foam HR

Nên chọn mút PU thường nếu chiếc ghế chỉ tiếp khách, mỗi ngày dùng dưới một hai tiếng; nếu đệm ngồi mỏng vì kiểu dáng ghế thấp; nếu ghế có nhiều chi tiết tạo hình cần đường nét sắc; nếu ngân sách buộc phải chọn giữa lõi mút và lớp bọc, vì lớp bọc hỏng thì thấy ngay còn lõi mút xuống sức thì còn thay được về sau; hoặc nếu bạn thuộc nhóm thích lún sâu và ở yên.

Nên trả thêm cho mút HR nếu chiếc ghế là chỗ ngồi chính của cả nhà mỗi tối; nếu trong nhà có người lớn tuổi hoặc người gặp khó khi đứng lên ngồi xuống; nếu ghế phải chịu trọng lượng lớn hoặc nhiều người ngồi cùng lúc; nếu bạn định giữ bộ ghế lâu và không muốn phải xử lý đệm võng sau vài năm; hoặc nếu đệm ngồi đủ dày để phần nén sâu có chỗ làm việc.

Nếu chỉ có một câu để hỏi người bán, hãy hỏi lõi đệm ngồi là loại gì và dày bao nhiêu, rồi làm bài thử năm lượt ngay trên ghế mẫu. Trả lời trên giấy có thể tô hồng; nhịp đẩy dưới hông lúc bạn rời ghế thì không. Xem thêm các bài đối chiếu vật liệu và kinh nghiệm chọn mua trước khi chốt.